آيد ، خاصه كه در اين مقايسه روشن مىشود كه اين دو محدث كه هر دو تقريباً از محافل حديثى مشترك و يا نزديكى بهره برده‌اند ، با چه سنت‌هاى حديثى برخورد داشته و از كدامين منابع و با چه شيوه‌هايى در مقايسه با هم استفاده كرده‌اند . كتاب التمحيص منسوب به ابن همام اسكافى ، معاصر كلينى ، متنى است كه دربارهء انتساب آن نمىتوان به قطع سخنى گفت ، بويژه اين‌كه روايات اين كتاب مرسل است و سندهاى آن در نسخه موجود ، به احتمال قوى از سوى ناسخان حذف شده است . يكى از محدثان امامى معاصر كلينى در بغداد ، ابن جحام ، ابو عبداللَّه محمد بن عباس بن على بن مروان بن ماهيار ملقب به بزاز است . « 1 » كتاب « ما نزل من القرآن فى اهل البيت » او ، كتاب بزرگى در 1000 برگ بوده كه تا قرن‌ها در اختيار علماى اماميه بوده است . « 2 » على ابن طاووس مشخصات دقيقى از نسخه اين كتاب به دست مىدهد و از آن نقل‌هاى متعددى را به جاى گزارده است . بيشترين نقل‌ها از اين كتاب در كتاب شرف الدين على استرآبادى با عنوان تأويل الآيات الظاهرة فى فضائل العترة الطاهرة آمده است . اخيراً مجموعه نقل‌هاى بسيار اين كتاب در منابع بعدى توسط فارس حسّون گردآورى و در قم به صورت مستقل منتشر شده است . مقايسه ميان اين كتاب با بخش مربوطه كتاب الكافى در مورد احاديث مربوط به آيات نازل شده در مورد امامان مىتواند مقياس خوبى براى شناخت شيوه‌هاى كلينى در انتخاب احاديث در مقايسه با يك هم‌عصر باشد . « 3 » در ميان معاصران كلينى با اندكى تأخر طبقه روايى ، بايد از محمد بن عمرو بن عبدالعزيز الكشى نام برد كه كتاب او با عنوان معرفة الناقلين ، كه تنها گزيده‌اى از آن توسط شيخ طوسى باقى مانده ( با عنوان اختيار معرفة الرجال ) ، گرچه در علم رجال و شناخت راويان حديث است ، ولى بخش بزرگى از آن مشتمل

--> ( 1 ) . براى شرح احوال او نك : طوسى ، رجال ، ص 504 ؛ همو ، الفهرست ، ص 149 ؛ نجاشى ، ص 379 ؛ براى او نيزنك : مدخل ابن جحام در دائرة المعارف بزرگ اسلامى ، به قلم حسن انصارى . هارون بن موسى التلعكبرى ، راوى كلينى از او در سال 328 ق / 940 م حديث شنيده است . ( 2 ) . اين كتاب مجموعه احاديثى بوده كه نشان مىداده است چه آياتى از قرآن بنا بر عقيده اماميه در مورد امامان نازل‌شده است . ( 3 ) . به ويژه اين‌كه وى نيز در بغداد بوده و از شمارى از مشايخ كلينى روايت حديث مىكرده است .