در صورتى كه هر دو حديث را مرحوم كلينى در كتاب كافى آورده است « 1 » و اگر همه روايات كافى ، قطعى الصدور و يا معتبر بود ، مرحوم شيخ نمىفرمود : ما به روايات آنان عمل نمىكنيم . و نيز ، مرحوم شيخ ، در كتاب « ظهار » از استبصار ، بعد از ذكر سه روايت كه هم كلينى و هم صدوق آنها را در كافى و من لا يحضره الفقيه آورده‌اند ، مىفرمايد : اوّل ما في هذه الاخبار ان الخبرين منهما وهما الأخيران مرسلان ، والمراسيل لا يعترض بهما على الأخبار المسندة لما بيّناه في غير موضع ، وأما الخبر الاول فراويه ابو سعيد الآدمي وهو ضعيف جدّاً عند نقاد الأخبار ، وقد استثناه ابو جعفر بن بابويه في رجال نوادر الحكمة . « 2 » و اگر شيخ ، معتقد بود كه جميع روايات كافى و فقيه قطعى الصدور و يا صحيح است ، متعرض ضعف سند و ارسال اين روايات نمىشد ، به خصوص كه ارسال اين روايات وسيله « ابن بكير » كه از « اصحاب اجماع » است و « ابن فضال » كه معروف به وثاقت است صورت گرفته است . « 3 » 2 . ديدگاه غير منصفانه تفريطى ! بر خلاف نظريه افراطى گذشته كه بدون توجه به واقعيت‌ها ، كتاب كافى را در هاله‌اى از قداست و عصمت قرار داده تمام احاديث آن را بلا استثناء قابل عمل بلكه واجب العمل مىدانست ، گروهى از افراد مغرض و سنى زده و احياناً دلسوز ولى كم اطلاع ، اظهار مىدارند كه : مرحوم كلينى ، كاسبى بوده در بغداد مىزيسته و هر خبرى را كه از هر كسى مىشنيده چه با تقوى و چه بى تقوى ، چه مغرض و چه غالى ، چه عالم و چه عامى در دفترى گرد مىآورده و اين كار در طول بيست سال ادامه داشته و بدين وسيله كتاب « كافى » را به رشته تحرير درآورده است . « 4 »

--> ( 1 ) . فروع كافى ، ج 4 ، ص 80 - 81 . ( 2 ) . استبصار ، ج 3 ، ص 261 . ( 3 ) . معجم رجال الحديث ، ج 1 ، ص 30 . ( 4 ) . مسوده‌هاى وهابيت‌هاى وطنى ، ص 14 .