بررسى تضعيفات ابن خلدون 1 . برخى احاديث را به دليل وجود يكى از راويان شيعه در اسناد آن تضعيف كرده است مثلًا روايتى را به دليل وجود « فطر بن خليفه » تضعيف كرده ، در حالىكه بزرگان جرح و تعديل در اهل سنت وى را تعديل كرده‌اند و به جرح ابن خلدون - كه رجالى نيست - نمىشود . « 1 » همچنين حديث « رايات » را به دليل وجود « يزيد بن ابى زياد » - از بزرگان شيعه - نمىپذيرد ، « 2 » در حالىكه ابن داود مىگويد : « كسى را نمىشناسم كه حديث او را ترك كند » در جايى حديث « المهدى منى اجلى الجبهه . اقنى الانف . . . » را به سبب وجود « عمران القطان » تضعيف مىكند ، با اين‌كه وى از رجال بخارى است و حاكم به شرط مسلم حديث را صحيح مىداند و از احاديث مشهورى است كه از 44 مصدر اهل سنت و 15 مصدر شيعه نقل شده است . « 3 » 2 . احاديثى كه ابن خلدون به صحت اسناد آن اذعان كرده ولى بازهم حكم به ضعف آنها نموده است : حديث « يخرج من اهل بيتى رجل يملأ الأرض قسطاً و عدلًا . . . » كه حاكم آن را به شرط شيخين صحيح دانسته و از چهار طريق نقل كرده است . ابن خلدون نيز خود برخى طرق را صحيح دانسته ولى به دليل آن كه ذهبى آن را مجهول مىداند ، حكم به ضعف آن داده است . « 4 » همچنين روايت « لا تقوم الساعه حتى تملأ الأرض فى جوراً و ظلماً ثم يخرج من اهل بيتى رجل . . . » را صحيح دانسته ولى اظهار مىكند : در اين حديث به مهدى اشاره نشده است ، « 5 » در حالىكه عبارت « رجل من اهل بيتى » تصريح به مهدى عليه السلام دارد . نتيجه بحث از تضعيفات ابن خلدون در كتاب معجم احاديث المهدى عليه السلام 1941 حديث دربارهء امام زمان عليه السلام آمده است ، در حالىكه ابن خلدون فقط 23 حديث را بررسى كرده و خود به صحت 4 حديث از

--> ( 1 ) . مجلهء تراثنا ، العدد 32 ، بحث نقد الحديث . ( 2 ) . تاريخ ابن خلدون ، ج 1 ، ص 567 . ( 3 ) . معجم احاديث المهدى ، ج 1 ، ص 126 - 130 . ( 4 ) . تاريخ ابن خلدون ، ج 565 ، ص 1 . ( 5 ) . تاريخ ابن خلدون ، ج 1 ، ص 561 .