حديث به عنوان يك كار بحثى و علمى شناسايى و نقد و تحقيق گردد و هم راه براى نقد شروح و توضيح تراز كارآيى و ميدان عمل آنها هموارتر شود . بدين جهت اين گفتار در چند بخش به شرح ذيل به خواست خدا به انجام مىرسد : 1 . سخنى پيرامون كافى و مؤلف آن . 2 . گزارش شمارى از شروح نگاشته بر كافى . 3 . نقدى تحقيقى در ماهيت شرح و تفسير به مفهوم محض علمى كه مشتمل بر بخشى از بحث ماهيت اجتهاد است . اين نقد با تحقيق ماهيت شرح و تفسير ، طرق و ادوات و زمينهء آن را توضيح داده و عنصرى اساسى از حقيقت اجتهاد را فراهم مىكند . 4 . گفتار و نقدى دربارهء شرح صدر المتألهين بر اصول كافى . 5 . گفتارى در شرح نگارنده بر كافى كه به نام « الحاوى فى شرح اسانيد و احاديث الكافى » موسوم است . سخنى پيرامون كافى و مؤلف آن كتاب كافى از جوامع حديثى طراز نخست و يكى از چهار كتاب اساسى اماميه است . اين كتاب از جنبهء زمان بر سه كتاب ديگر تقدم دارد و از اين‌رو بر اساس مسلك قرائن و نظريه تجميع در سلسله اسانيد مشترك به نوعى داراى تقدم اعتبار و مدركيت است . كتاب‌هاى چهارگانه اصلى بدين شرحند : 1 . كافى ، 2 . من لا يحضره الفقيه ، تأليف صدوق ، 3 . تهذيب ، تأليف شيخ طوسى ، 4 . استبصار ، تأليف شيخ طوسى . كتاب ديگرى را هم مىتوان در كنار چهار كتاب اصلى قرار داد و شمار آنها را به پنج رساند . گو اين‌كه به دليل در دست نداشتن آن از چندى و چونى دقيق رواياتش آگاه نيستيم ، كتاب ياد شده عمده‌ترين تأليف صدوق و موسوم به « مدينة العلم » است كه گويا چند سده‌اى محيط علمى و دينى شيعه از آن محروم مانده . اميد آن كه تلاش‌هاى ثمربخشى به خواست خدا براى يافتنش انجام گيرد ، باشد كه چراغ