الشيخ عباس القمي
483
الفوائد الرضوية في أحوال علماء المذهب الجعفرية ( فارسى )
نسب شريفش به نوزده واسطه منتهى مىشود به جناب أحمد بن الإمام موسى الكاظم عليه السّلام كه هزار بنده در راه خدا آزاد كرده و قبرش در شيراز است و معروف است به « شاه چراغ » . در نخبة المقال در وصف او گفته : شاه چراغ أحمد بن الكاظم * أعتق ألفا سيد الأعاظم و سيد على خان مذكور حاكم حويزه بود و مثل والد ماجدش صاحب تأليفات كثيرهء نافعه است حتى آنكه صاحب رياض العلماء فرموده كه : گمان مىكنم كه اكثر فوايد كتابهاى سيد نعمت اللّه شوشترى معاصر ، مأخوذ از كتابهاى اين سيد عالىمقام باشد ؛ چه آنكه ما بين اين دو سيد الفت و قرب جوار بود « 1 » . و سيد نعمت اللّه در انوار نعمانيه او را به علم و ادب و عبادت و صلاح و شعر ستوده و فرموده كه : حاكم بود بر بلاد عرب ، مثل حويزه و اطراف آن و ما به شوشتر بوديم و در هر سال مىفرستاد به سوى ما مكاتيب و رسايلى ، و ما را ترغيب مىفرمود در وصول به حضرتش و تشرف به خدمتش تا آنكه فرموده كه : آن سيد در فنون علم تصنيف بسيار كرده ، و حفظ كرده بود از قصايد با كبر سن شريفش چندانكه احصا نتوان نمود و از براى اوست ديوان نفيسى و ما نمىشنيديم در مجلس او سواى « روى جدنا ، عن جبرئيل ، عن الباري » . و منتقل شد به رحمت الهى در سال 1052 ( 1058 خ ) ، و نشست به جاى او پسر بزرگش . انتهى « 2 » . و مخفى نماند كه در تاريخ مذكور اشتباهى شده چه فراغ سيد على خان از تأليف نكت ، سنهء 1084 بوده « 3 » .
--> ( 1 ) . رياض العلماء ، ج 4 ، ص 80 در كتاب نابغه فقه و حديث ، اين نظر رد شده است ر . ك : ص 134 ( 2 ) . از سيد نعمت اللّه رحمه اللّه منقول است كه وقتى به خدمت سيد على خان رسيدم ، ديدم محاسن مباركش سفيد است . پرسيدم كه : چرا شما محاسن شريف را خضاب نفرموديد ؟ فرمود كه : من خواستم تفسيرى بر قرآن مجيد بنويسم استخاره كردم به كلام اللّه اين آيهء شريفه آمد : وَ إِنَّ لَهُ عِنْدَنا لَزُلْفى وَ حُسْنَ مَآبٍ . ( * ص ( 38 ) آيه 40 . ) دانستم كه اجلم نزديك است شروع به تفسير مختصرى نمودم و ترك خضاب كردم تا با ريش سفيد خداوند را ملاقات نمايم . پس بعد از يك سال آن بزرگوار عالم فانى را وداع نمود و اين از كرامات اوست - رحمة اللّه و رضوانه عليه ( على بن المؤلف رحمه اللّه ) ( 3 ) . وفات او در 1088 واقع شده است . الانوار النعمانية ، ص 308 ؛ الغدير ، ج 11 ، ص 310