فصل دوم : در ذكر بعضى از فروع مذاهب صوفيه و بيان اندكى از عقايد ايشان بدان كه عقايد فاسدهء ايشان بسيار است از آن جمله به ذكر قليلى از عقايد بيست و يك فرقه از ايشان درين كتاب اكتفا مىنمايد . فرقه اول وحدتيّه‌اند . ايشان به وحدت وجود قائلند و همه كس و همه چيز را خدا مىدانند ؛ چنان كه گذشت . اين گروه از نمرود و شدّاد و فرعون بدتراند ؛ از آن جهت كه جميع اشياء را خدا مىدانند حتى چيزهائى را كه در شريعت حكم به عدم طهارت آن شده تا به چيزهاى ديگر چه رسد و اگر آن جماعت را كثرتيّه نام مىكردند انسب بود ؛ زيرا كه در كثرت اللّه بر وجهى مبالغه دارند كه چيزى نيست از ما سوى اللّه كه آن را خدا ندانند هرچند كه به اعتقاد ايشان همه آنها يكى است ؛ چنان كه محيى الدين عربى در اكثر كتابهاى خود گفتگوهاى بسيار درين باب كرده خصوصا در كتاب فصوص الحكم و در اين كتاب در « فصّ لقمانى » مىگويد كه ميان ما يعنى وحدتيه و اشاعره نزاع در عبارت است « 1 » و در همان كتاب در « فصّ موسوى » فرعون را عين حق تعالى گفته ؛ چنان كه بعد از تأويل لفظ ربّ ، مىگويد : « و ان كان عين لحق فالصورة لفرعون » . « 2 »

--> ( 1 ) . فصوص الحكم ابن عربى ج 1 ص 188 چاپ عفيفى . ( 2 ) . فصوص الحكم ابن عربى ج 1 ص 211 چاپ عفيفى ؛ شرح قيصرى بر « فصوص الحكم » ص 466 چاپ