المحقق الأردبيلي
مقدمه 6
حديقة الشيعة ( فارسى )
« صاحب معالم » ( وفات 1011 ه . ق ) كه پس از تحصيل علوم و معارف اسلامى در « جبل عامل » جهت تكميل آن همراه « صاحب مدارك » در دهه آخر ( 983 الى 993 ه . ق ) عمر مقدس اردبيلى از محضر پرفيض او استفاده برد . از درس دوست و هم بحث مقدس ، شيخ عبد اللّه يزدى صاحب حاشيه ، نيز بهره گرفت . در « روضات الجنات » آمده است كه ايشان در سال 993 ( سال وفات اردبيلى ) در درس مقدس شركت مىكرد . در حالى كه علامه سيد محسن امين مدركى را ارائه مىدهد كه صاحب معالم در سال 983 ه . ق در نجف بوده و از درس مقدس چند سال استفاده برده است . « 1 » 2 - سيد محمد بن على بن حسين موسوى عاملى معروف به صاحب مدارك ( وفات 1009 ه . ق ) همراه دايى خود ، صاحب معالم در درس مقدس حاضر مىشد . مقدس اردبيلى « ارشاد » علامه حلى را همان سالها شرح مىكرد ( سال پايان تأليف شرح ارشاد الأذهان 985 ه . ق است ) و با توجه به اينكه اردبيلى از اول كتاب نكاح تا ابتداى كتاب صيد و ذباحه « ارشاد الأذهان » را يا شرح نكرده و يا به دليل بد خطى بعضى از نسخهها قابل استفاده نبوده است ، از شاگردش ، صاحب مدارك ، مىخواهد قسمتهاى شرح نشده از « ارشاد الأذهان » را شرح نمايد ، آن قسمتها را از كتاب « مختصر النافع » محقق حلى شرح مىكند . « 2 » اما اينكه مشهور شده است كه اين دو شاگرد كتاب « معالم الاصول » و « مدارك الاحكام » را در زمان حيات استادشان نوشته و به او عرضه كردند و مورد تشويقش قرار گرفتند ، درست نيست ، چرا كه مقدس اردبيلى در سال 993 وفات يافته و كتاب معالم در سال 994 پايان پذيرفته « 3 » و كتاب مدارك الاحكام در سال 998 اتمام
--> ( 1 ) - « اعيان الشيعة » ، ج 5 / 95 ، چاپ ده جلدى . ( 2 ) - ر . ك : « نهاية المرام » . ( 3 ) - « رياض العلماء » ج 1 / 233 ؛ « فهرست نسخههاى خطى كتابخانه مسجد اعظم قم » ص 371 .