كنگره بزرگداشت مقدس اردبيلى ( 1375 ش : قم و اردبيل )

94

مقالات كنگره محقق اردبيلى ( مقالات ) ( فارسى )

نعمانيه و ديگران نوشته‌اند كه مقدس روزى خود را ميان فقراء تقسيم مىنمود و يك سهم هم براى خودش و فرزندان و زنش باقى مىگذاشت ، روزى زنش به وى پرخاش كرد كه : تو براى اولاد خود اهميت قائل نيستى ، مقدس در آن حال بسوى مسجد كوفه جهت اعتكاف و عبادت خدا حركت نمود ، از طرفى مردى روز دوم اعتكاف غذايى به منزل مقدس برد ، پس از اينكه مقدس از اعتكاف فارغ شد و به منزل خود برگشت زنش گفت : غذايى كه به وسيلهء مرد اعرابى براى ما فرستادى غذاى خوبى بود . مقدس فهميد كه از جانب خدا لطف به وى شده است خدا را شكر كرد و با خدا راز و نياز نمود . اين داستان درست مشابه داستان حضرت ابراهيم - عليه السّلام - است كه خدا به وى عنايت فرمود . داستانهاى شگفت‌انگيز و تعجب‌آور دربارهء اين مرجع بزرگ بسيار است كه ما قصد ذكر آنها را نداريم بلكه مقصود اصلى معرفى و ذكر نكات و ابتكارات و نوآوريهاى فقهى آن بزرگوار است . مقدس با آن قدس و تقوى و ورعش فتاواى آزاد و قرصى دارد كه از جملهء آنها : پاك بودن خمر است . محقق اردبيلى حيل شرعيه را در ربا جايز مىداند كه تحقيق آن را برخى از فضلا براى همين مجمع و كنگره به عهده گرفته‌اند كه ديگر نيازى به تكرار نيست . چنان كه در جريان ربا بين كيل و وزنهاى زمان ائمه عليهم السّلام و بين آنچه متعارف نزد متبايعين زمان ما است فرق گذاشته كه عرف شارع را بر عرف عام و خاصّ مقدم داشته كه شيخ در مكاسب نيز به اين نظريه راضى شده است . چنان كه مقدس در درهم و دينار نيز معين را انتخاب كرده نه مطلق را ، و باز اشكال كرده در اينكه آيا مفهوم در آن آنها چيست ؟