فعل تيمم و باقى شرايط نماز كه آن وقت مفقوده است و به اندازه خواندن نماز تامّة الافعال . و بقاء اين اندازه از وقت را بداند ، يا ظن به بقاء پيدا كرده باشد و اگر خلاف آن ظاهر شد اعاده ندارد . و اگر اميدوار باشد كه آب پيدا شود ولو به احتمال بعيد ، تيمم بايد آخر وقت باشد و اگر اميد پيدا كردن آب نداشته باشد مستحب است آخر وقت تيمم كند بنابر مشهورترين اقوال بين متأخرين . قول دوم كه مصنف ( شهيد اوّل ) در ذكرى آن را اختيار كرده و سيد مرتضى و شيخ طوسى بر آن ادعاى اجماع كرده‌اند . اين است كه چه اميد پيدا شدن آب داشته باشد و چه نداشته باشد ، بايد تيمم در آخر وقت باشد . « 1 » صاحب جواهر پس از آوردن اقوال مخالفين جواز تيمم در اوّل وقت ، قول عدم جواز را حجت مىداند و دلايل آن را شهرت و احتياط و طهارت اضطرارى بودن تيمم و اخبار منقوله ذكر مىكند . « 2 » در معتقد الاماميه نيز چنين مىخوانيم : . . . و تيمم روا نبود مگر در آخر وقت نماز . دليلش آن است كه اين طهارت را كه تيمم است از براى ضرورت مباح كرده‌اند و پيش از تأكيد ضرورت ، روا نباشد زيرا كه امكان دارد اين ضرورت زايل گردد . « 3 » در المنتهى علامه حلى ، البيان شهيد اوّل و نيز در كتاب تحرير و منظومه طباطبايى قول به جواز تيمم در اوّل وقت و وسعت آن اختيار شده است . در مدارك و رياض آمده است كه اين قول از قوت خالى نيست و كشف الرموز آن

--> ( 1 ) . الروضة البهيه فى شرح اللمعة الدمشقية ج 1 ، ص 160 و 161 . ( 2 ) . جواهر الكلام ج 5 ، ص 157 و 158 . ( 3 ) . فرهنگ معارف اسلامى ص 612 به نقل از معتقد الاماميه .