محمد جواد مغنية ( مترجم : معمورى )

169

در سايه سار نهج البلاغه ( في ظلال نهج البلاغة ) ( فارسى )

شايد پرسيده شود كه چگونه امام عليه السّلام ابليس را در زمره فرشتگان مىشمرد ، در حالىكه قرآن مىگويد : « و [ ياد كن ] هنگامى را كه به فرشتگان گفتيم آدم را سجده كنيد پس [ همه ] جز ابليس سجده كردند كه از [ گروه ] جن بود و از فرمان پروردگارش سرپيچيد . » « 1 » در پاسخ گفته مىشود كه امام عليه السّلام بر مبناى همين آيه ، ابليس را در زمره فرشتگان شمرده است ؛ زيرا آيه نامبرده در آغاز ابليس را جزو فرشتگان مىشمرد و او را پس از نافرمانى ، از بين آنها خارج مىسازد . در اين شكى نيست كه ابليس از جنيان است ؛ زيرا آيه به صراحت چنين مىگويد . خداوند نيز حكم فرشتگان را بر او بار كرد و به او نيز فرمان سجده به آدم داد ؛ چرا كه او نيز در عبادت همراه فرشتگان و بلكه بالاتر از آنها بود و اگر عبادتهايش نبود ، در بين فرشتگان شمرده نمىشد . بنابراين ابليس در حقيقت از جنيان است ؛ اما حكم فرشتگان را داشت . اين پاسخ ، نظر نگارنده است و خداوند از حقيقت امور آگاه است . سربازان ابليس ( 3 - 5 ) « احذروا عباد اللّه عدوّ اللّه أن يعديكم بدائه و أن يستفزّكم بندائه و أن يجلب عليكم بخيله و رجله فلعمري لقد فوّق لكم سهم الوعيد و أغرق إليكم بالنّزع الشّديد و رماكم من مكان قريب فقال رَبِّ بِما أَغْوَيْتَنِي لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ وَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ قذفا بغيب بعيد و رجما بظنّ غير مصيب صدّقه به أبناء الحميّة و إخوان العصبيّة و

--> ( 1 ) . وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ كانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ كهف / 18 : 50 .