رحمتش اميدوار باشى . » « 1 » اين روايت به بهترين شيوه از ابزار ترس براى دور كردن مردم از گناهان استفاده كرده است ؛ گرچه خداوند خود رحمت را بر خويش ضرورى ساخته است : « پس اجرشان را پيش پروردگارشان خواهند داشت و نه بيمى برآنان است و نه اندوهناك خواهند شد . » « 2 » ويژگى پرهيزگاران آن است كه بين ترس و اميد توازن برقرار مىكنند . هدف از اين توازن ايجاد انگيزه و نيرو براى تلاش و انجام كارهاى نيك است ؛ البته آن‌چه گفته شد ، در سطح نظريه‌پردازى است كه در مقام عمل ممكن است به مشكلات و دشوارىهاى فراوانى برخورد . به هر روى نوميدى اگر درباره خويشتن پذيرفتنى باشد ، درباره سرنوشت ملت و وطن پذيرفتنى نيست و هركس به اين بهانه ، از مبارزه با خيانت‌كاران و متجاوزان دست بكشد ، خود نيز خائن و گنهكار است . شرح و تفسير ( يدّعي بزعمه أنّه يرجو اللّه كذب و العظيم ما باله لا يتبيّن رجاؤه في عمله فكلّ من رجا عرف رجاؤه في عمله ) بهترين تفسير براى اين بند ، در روايتى از امام صادق عليه السّلام به چشم مىخورد . از ايشان درباره گروهى از مردم پرسيده شد كه گناه مىكنند و مىگويند به رحمت خداوند اميدوار هستيم . امام عليه السّلام فرمود : « دروغ مىگويند ! كسى كه اميد به چيزى داشته باشد ، براى رسيدن به آن تلاش مىكند و كسى كه از چيزى بترسد از آن فرار مىكند . » « 3 » ( و كل رجاء إلّا

--> ( 1 ) . الكافى : 2 / 67 ح 1 ؛ تحف العقول : 375 . ( 2 ) . فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ بقره / 2 : 62 . ( 3 ) . تحف العقول : 213 . وسائل الشيعه : 15 / 216 ح 2 .