محيطى در رفتارهاى آدمى تاثيرگذارند ، اما گاهى به افرادى برمىخوريم كه بدون هيچ دليلى به آزاررسانى تمايل دارند . انسان ، فرزند زمين است و مانند آن به دوگونه پاك و ناپاك تقسيم مىشود : « و زمين پاك [ و آماده ] گياهش به اذن پروردگارش برمىآيد و آن [ زمينى ] كه ناپاك [ و نامناسب ] است [ گياهش ] جز اندك و بىفايده برنمىآيد اين‌گونه آيات [ خود ] را براى گروهى كه شكر مىگزارند گونه‌گون بيان مىكنيم . » « 1 » ( و قد قال الرّسول الصّادق إنّ اللّه يحبّ العبد و يبغض عمله و يحبّ العمل و يبغض بدنه ) « 2 » امام عليه السّلام پس از اشاره به اين واقعيت كه ظاهر افراد از باطن آنها خبر مىدهد ، به امكان انجام كار اشتباه توسط انسان نيكوكار ياد مىكند . شاعر در اين‌باره مىگويد : « كيست كه همه اخلاقش خوب و پسنديده باشد ؟ ! در خوبى انسانها ، همين بس كه بدىهايشان اندك و شمردنى باشد . » « 3 » اگر انسانها از هرگونه خطايى مصون بودند ، معصوم مىشدند . همان‌طور كه انسان نيكوكار ممكن است ، خطا كند ، انسان بدكار نيز ممكن است كار نيك انجام دهد . خداوند ، هر كار نيك و سودمند براى مردم را دوست دارد ، حتى اگر از كافرى سر بزند كه از كفرش بيزار است .

--> ( 1 ) . وَ الْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَباتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَ الَّذِي خَبُثَ لا يَخْرُجُ إِلَّا نَكِداً كَذلِكَ نُصَرِّفُ الْآياتِ لِقَوْمٍ يَشْكُرُونَ اعراف / 7 : 58 . ( 2 ) . عوالى اللئالى : 1 / 277 ؛ بحار الانوار : 29 / 601 . ( 3 ) . اين بيت به « حطاط رعينى » نسبت داده مىشود . نك : مواهب الجليل : 390 ؛ جواهر العقود : 2 / 479 .