درستى انجام بده : « اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد به خودتان بپردازيد هرگاه شما هدايت يافتيد آن‌كس كه گمراه شده است به شما زيانى نمىرساند بازگشت همه شما به سوى خداست پس شما را از آنچه انجام مىداديد آگاه خواهد كرد . » « 1 » ( وضع فخرك ) امام عليه السّلام در جاى ديگر نهج البلاغه مىفرمايد : « فرزند آدم را به فخر چه‌كار ؟ ! او در آغاز نطفه‌اى ناچيز بود و در پايان مردارى بدبو خواهد شد و توان روزى دادن به خويش را ندارد و هيچ زيانى را نمىتواند از خود بزدايد . » « 2 » ( و احطط كبرك ) تكبر ، از نادانى و كوچكى انسان ، سرچشمه مىگيرد و از اين‌رو همواره انسانهاى كوچك را متكبر و انسانهاى بزرگ را فروتن مىبينيم . در برخى از روايات آمده است : متكبران ، به شكل حشراتى ريز محشور خواهد شد و مردم بر آنها پا خواهند گذاشت تا كيفر بزرگ‌بينى خويش را ببينند . « 3 » ( و اذكر قبرك فإنّ عليه ممرّك ) همه ناگزير به سوى گور مىروند و از آن‌جا به محضر خداوند مىشتابند . پس با تقوا و نيكوكارى براى آن روز توشه برداريد . ( و كما تدين تدان و كما تزرع تحصد و ما قدّمت اليوم تقدم عليه غدا ) مضمون اين بند ، در آيات چندى از قرآن آمده است : « مگر پاداش احسان جز احسان

--> ( 1 ) . يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ مائده / 5 : 105 . ( 2 ) . « ما لابن آدم و الفخر أوّله نطفة و آخره جيفة و لا يرزق نفسه و لا يدفع حتفه » نهج البلاغه : حكمت 446 . ( 3 ) . تفسير قرطبى : 15 / 274 .