محمد جواد مغنية ( مترجم : معمورى )

18

در سايه سار نهج البلاغه ( في ظلال نهج البلاغة ) ( فارسى )

همه مذاهب اسلامى اتفاق‌نظر دارند كه در موارد درگيرى دو گروه از مسلمانان ، بر طرفهاى غيردرگير واجب است كه ميان آن دو آشتى برقرار كنند ؛ اما در صورت پافشارى گروه ستمكار بايد با قدرت به مقابله با آن بپردازند . مستند اين قاعده آيه 9 سوره حجرات است : « و اگر دو طايفه از مؤمنان باهم بجنگند ، ميان آن دو را اصلاح دهيد و اگر [ باز ] يكى از آن دو بر ديگرى تعدى كرد ، با آن [ طايفه‌اى ] كه تعدى مىكند بجنگيد تا به فرمان خدا بازگردد . پس اگر بازگشت ، ميان آنها را دادگرانه سازش دهيد و عدالت كنيد كه خدا دادگران را دوست مىدارد . » « 1 » ( و لكنّا إنّما أصبحنا نقاتل إخواننا في الإسلام على ما دخل فيه من الزّيغ و الاعوجاج و الشّبهة و التّأويل ) دانشمندان مذاهب اسلامى در اين مسئله اختلاف نظر دارند كه گروه ستمكار و سركش كه جنگ و مقابله با آن واجب است ، خارج از اسلام به‌شمار مىروند . ديدگاه درست در اين مسئله آن است كه پافشارى بر باطل به دليل وجود شبهه يا سوءتفاهمى ، موجب خروج از اسلام نيست و اين گروه جزء مسلمانان به شمار رفته و همه حقوق و تكاليف مسلمانان بر ايشان نيز شامل مىشود ؛ مگر كينه و دشمنى نسبت به اهل‌بيت كه سركشى از فرمان قرآن به‌شمار مىرود : « بگو به ازاى آن [ رسالت ] پاداشى از شما خواستار نيستم ؛ مگر دوستى درباره خويشاوندان و هركس نيكى به جا آورد [ و طاعتى اندوزد ] براى او در ثواب آن خواهيم افزود ؛ قطعا خدا

--> ( 1 ) . وَ إِنْ طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما فَإِنْ بَغَتْ إِحْداهُما عَلَى الْأُخْرى فَقاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِيءَ إِلى أَمْرِ اللَّهِ فَإِنْ فاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما بِالْعَدْلِ وَ أَقْسِطُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ حجرات / 49 : 9 .