والى ، رهبر اين حكومت انسانى است و ضمير در « غيرها » به جنگ بازمىگردد . ضمير « اعمالها » به « عمّال » بازمىگردد و منظور از اين سخن به طور كلى اين است كه رهبر حكومت انسانى به امور كارگزاران حكومت در هر كار بزرگ و كوچكى ، رسيدگى كرده و بدكار را به سبب كارش بازخواست مىكند و آن‌گونه كه شايسته است بدون نرمش و چشم‌پوشى مجازات مىكند . در كتابهاى شيعه و سنى از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله نقل شده : « قائم در آن روز زمين را از عدل و داد پر مىكند ؛ همان‌گونه كه از ستم و بيداد پر شده است . » « 1 » ( و تخرج له الأرض أفاليذ كبدها ) كنايه از اين است كه زمين در دوران حكومت او بركاتش را ، چه آشكار و چه نهان مىبخشد . در خبرها هست كه اين پادشاه و فرمانروا شرق و غرب جهان را تحت تاثير قرار مىدهد . ويرانى در زمين باقى نمىماند ؛ جز اين‌كه آن را آباد مىكند و گنجهاى پنهانش را بيرون مىريزد . « 2 » ( و تلقي إليه سلما مقاليدها ) همه‌چيز شنوا و فرمانبردار اويند ، نه انتقام‌گير و نه خشمگين است . در برخى روايات از اهل‌بيت آمده است : « كسى در اين

--> ( 1 ) . الارشاد : 2 / 340 ؛ مسند احمد : 1 / 376 ؛ تاريخ بغداد : 4 / 388 ؛ عقد الدرر : باب 2 ح 42 ؛ كنز العمال : 7 / 188 ؛ ذخائر العقبى : 136 ؛ غاية المرام : 743 ح 57 ؛ مشكاة المصابيح : 3 / 1501 ح 5452 ؛ سنن ترمذى : 2 / 36 ؛ سنن ابى داود : 3 / 309 ح 4282 ؛ الجامع الصغير سيوطى : 2 / 438 ح 7489 ؛ ينابيع المودة : 3 / 245 ؛ حلية الاولياء : 5 / 75 ؛ مسند احمد : 1 / 376 . ( 2 ) . مستدرك الصحيحين : 4 / 454 و 463 و 465 و 502 و 503 و 557 ؛ سلسلة الاحاديث الصحيحة ، رقم « 711 » ؛ مسند احمد : 3 / 37 و 52 ، و : 5 / 5 و 60 و 48 و 69 و 98 و 333 و 317 و 577 ؛ القول المختصر : 5 ح 10 و ح 15 ؛ نور الابصار : 189 ؛ الاذاعة : 125 ؛ ملاحم ابن طاووس : 69 و 70 ؛ الفصول المهمة : 298 و : 2 / 444 ؛ عقد الدرر : 144 ؛ منتخب الاثر : 472 ح 2 ؛ كشف الغمة : 3 / 263 ؛ بحار الأنوار : 51 / 83 و 97 ؛ فرائد السمطين : 2 / 310 ح 561 ؛ مجمع الزوائد : 7 / 313 ؛ ينابيع المودة : 563 و 517 ؛ طبقات ابن سعد : 4 / 4 ؛ كنز العمال : 7 / 260 .