( الخاتم لما سبق ) خداوند پيامبرى را به نبوت و شريعت محمد صلّى اللّه عليه و آله ، پايان بخشيد . اين رسالت آسمان به مردم زمين بود كه گستره آن همه جنبه‌هاى حيات را پوشش داد . رسالت محمدى صلّى اللّه عليه و آله ، پايه‌هاى عقيده و عبادت و رابطه انسان با خدا و ديگر مردم را به روشنى تبيين كرد . از جلوه‌هاى فراگيرى اين رسالت آن است كه عمل صالح را در دنيا وسيله سعادت در آخرت قرار داد . رسالت محمد صلّى اللّه عليه و آله ، نخستين رسالتى بود كه مقام انسان را چه زن و چه مرد ، رفعت بخشيد و پايه‌هاى حقيقى مساوات بين مردم را بنيان نهاد و هيچ فضيلتى بر غير مبناى حق براى كسى قرار نداد و رسيدگى به فقرا را منتى از سوى ثروتمندان نشمرد و بلكه آن را يكى از تكاليفشان به حساب آورد و نيز دادرسى ضعيفان و مظلومان را حقى واجب از سوى نيرومندان شمرد . در اين باره در تفسير الكاشف ، زير عنوان « لماذا ختم النبوة بمحمد » مفصل سخن گفته شده است . « 1 » ( و الفاتح لما انغلق ) خردها ، پيش از محمد صلّى اللّه عليه و آله در چنگ جهالت و دلها در چنبره گمراهى اسير بود . محمد صلّى اللّه عليه و آله ، آنها را با نور علم و هدايت رهايى داد . ( و المعلن الحقّ بالحقّ ) وى حق را با دلايل و براهين آشكار ساخت و ديگر تنها سركشان معاند بودند كه آن را انكار مىكردند . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله خود گرفتار آنان بود و جنگ و ستيز آنها با آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله خود بزرگترين و روشنترين دليل بر راستى و بزرگى او است . ( و الدّافع جيشات الأباطيل و الدّامغ صولات الأضاليل ) زندگى بشر پيش از اسلام در گمراهى و فساد بود تا آن كه خداوند محمد صلّى اللّه عليه و آله را به

--> ( 1 ) . نك : تفسير الكاشف : مج 6 ، ذيل آيه 40 سوره احزاب .