نجم : طلوع كرد . قرن : در اين‌جا منظور رئيس است . ساختار ادبى كلّا : حرف ردع است . كلّ : براى بيان شمول و فراگيرى به كار مىرود . كمن طلب : « ك » به معناى « مثل » و خبر « ليس » است . شرح و تفسير پس از رخداد نهروان به امام عليه السّلام گفته شد : « همه خوارج از بين رفتند . » امام عليه السّلام فرمود : ( كلّا و اللّه إنّهم نطف فى أصاب الرّجال و قرارات النساء ) مذهب خوارج ، پيروان و يارانى خواهد يافت و افراد زيادى از آنان به دنيا خواهند آمد . آنان همچون خروج تير از كمان ، از دين خارج خواهند شد « 1 » ؛ در حالى كه همچنان نماز مىخوانند و روزه مىگيرند و قرآن مىخوانند . « 2 » ( كلما نجم منهم قرن قطع ) هر شورشگرى از آنان كشته و يا فرارى خواهد شد . ( حتى يكون آخر هم لصوصا سلّابين ) سرانجام به راهزنى و دزدى كشيده خواهند شد . ( لا تقاتلوا الخوارج بعدى فليس من طلب الحقّ فأخطأه كمن طلب الباطل فأدركه ) حكم خداوند بر كسانى كه در زمين فساد مىكنند ، اجرا مىشود : « كيفر آنان كه با خدا و رسول به جنگ برخيزند و در زمين به فساد كوشند جز اين نباشد

--> ( 1 ) . كنز العمال : 11 / 208 . ( 2 ) . صحيح بخارى : باب « استتابة المرتدين » و « قتال الخوارج و المرتدين بعد إقامة الحجة عليهم » ؛ صحيح مسلم : 1 / 392 .