شرح و تفسير ( فهو من اليقين على مثل ضوء الشّمس ) ضمير « هو » به « عبدا أعانه اللّه على نفسه . . . » بازمىگردد . معناى اين بند آن است كه بنده نيكوكار در علم و عمل خويش بر حجتى آشكار است و گويا هميشه در روز روشن قرار دارد . ( قد نصب نفسه للّه سبحانه في أرفع الامور ) او پس از درس خواندن و شب‌بيدارى در طلب علم به بالاترين امور از جمله فتوا و داورى بين مردم و راهنمايىشان به حق پرداخته است . ( من إصدار كلّ وارد عليه ) اگر خداوند ، اين منصب را بر جاهلان حرام ساخته است ، در برابر آن را بر عالمان واجب كرده كه دانش خود را گسترانيده و آن را از مردم نپوشانند . امام عليه السّلام در اين باره مىفرمايد : « خداوند پيش از آن‌كه نادانان را به يادگيرى فرمان دهد ، دانايان را به ياد دادن دستور داده است . » « 1 » او پاسخ هر پرسشى را بر اساس حق مىدهد . ( و تصيير كلّ فرع إلى أصله ) اين روشن‌ترين و كوتاه‌ترين تعريف براى مجتهد است . او به اسناد و مدارك شريعت احاطه دارد و در برخورد با هر حادثه‌اى مىتواند حكم آن را از شريعت استخراج كند . منابع شريعت ، چهار تا هستند : 1 - عقل : منبع اول و پايه شريعت است ؛ چه اين‌كه بر مبناى منطق عقل و حس به وجود خداوند پى مىبريم و اين عقل است كه موارد مخالفت آيات با بديهيات را تأويل مىكند و نبوت پيامبران از راه عقل و معجزه ثابت مىشود و اگر عقل نباشد ، دين از پايه ويران

--> ( 1 ) . « ما أخذ اللّه على أهل الجهل أن يتعلّموا حتّى أخذ على أهل العلم أن يعلّموا » حكمت : 469 .