« حسابرسى كسى كه يك درهم داشته باشد ، در روز قيامت سبكتر از كسى است كه دو درهم دارد . » « 1 » ( و من استغنى فيها فتن ) كسى كه ثروتى بياندوزد به آن مغرور گشته و سركشى مىكند . خداوند مىفرمايد « آدمى اگر خود را بىنياز ببيند ، راه سركشى در پيش مىگيرد . » « 2 » امام عليه السّلام نيز مىگويد : « چون بىنياز شود ، غافل و سركش گشته و چون تهيدست شود ، مأيوس و سست مىگردد . » « 3 » ( و من افتقر فيها حزن ) دنيا شرّى براى فقير و غنى است ؛ مگر كسى كه ايمان آورد و پرهيزگار گردد و براى آخرت توشه بردارد و آن را وسيله خوشنودى خداوند قرار دهد . بهترين راه براى دستيابى به خوشنودى خداوند ، خدمت كردن به مردم و خيرخواهى براى آنان است . برخى از عارفان مىگويند : « اگر از من خواسته شود كه بهترين نمازگزاران را برگزينم ، خواهم گفت خيرخواه‌ترين آنها را براى مردم نزد من آوريد . » « 4 » ( و من ساعاها فاتته ) كسى كه در پى دنيا افتد ، ممكن است به بخشى از آن دست يابد و ليكن چيزهاى بسيار ديگرى را از دست مىدهد . شيخ محمد عبده در توضيح اين بند مىنويسد : « هر چه انسان به چيزهايى از دنيا دست يابد ، درهاى آرزوى بيشترى به رويش گشوده مىشود . بنابراين هر يك از

--> ( 1 ) . تذكرة الموضوعات ، فتنى : 178 . ( 2 ) . كَلَّا إِنَّ الْإِنْسانَ لَيَطْغى * أَنْ رَآهُ اسْتَغْنى علق / 96 : 6 - 7 . ( 3 ) . « إنّ استغنى بطر و فتن و إن افتقر قنط و وهن » حكمت : 149 . ( 4 ) . گوينده اين سخن بكر بن عبد اللّه مزنى است . نك : حلية الأولياء : 2 / 224 ؛ سير اعلام النبلاء : 4 / 535 .