يقين سخن نمىگويد ؛ روايات را بدون آگاهى نقل مىكند ؛ چون تندبادى كه گياهان خشك را بر باد دهد ، روايات را زير و رو مىكند ، كه بىحاصل است . به خدا سوگند ! نه راه صدور حكم مشكلات را مىداند ، و نه براى منصب قضاوت شايستگى دارد . آن چه را كه نپذيرد علم به حساب نمىآورد ، و جز راه و رسم خويش ، مذهبى را حق نمىداند . اگر حكمى را نداند ، آن را مىپوشاند تا نادانى او آشكار نشود ؛ خون بىگناهان از حكم ظالمانه او در جوشش ، و فرياد ميراث بر باد رفتگان بلند است . » « 1 » و در جايى ديگر مىگويد : « اگر حضور فراوان بيعت‌كنندگان نبود و ياران ، حجت را بر من تمام نمىكردند ، و اگر خداوند از عالمان ، عهد و پيمان نگرفته بود كه برابر شكم بارگى ستمگران ، و گرسنگى مظلومان ، سكوت نكنند ، مهار شتر خلافت را بر كوهان آن انداخته ، رهايش مىساختم . » « 2 » بر اين اساس تكليفى بر دوش خواص گذاشته شده است و آنان نبايد در برابر ستم ، بردبارى به خرج دهند و هرچند مورد ظلم نباشند ، بايد با آن به مبارزه برخيزند .

--> ( 1 ) . « جلس بين النّاس قاضيا ضامنا لتخليص ما التبس على غيره ، فإن نزلت به إحدى المبهمات ، هيّأ لها حشوا رثّا من رأيه ثمّ قطع به ، فهو من لبس الشّبهات في مثل نسج العنكبوت ، لا يدري أصاب أم أخطأ . فإن أصاب خاف أن يكون قد أخطأ ، و إن أخطأ رجا أن يكون قد أصاب ؛ جاهل خبّاط جهالات ، عاش ركّاب عشوات ، لم يعضّ على العلم بضرس قاطع ، يذري الرّوايات إذراء الرّيح الهشيم ، لا ملىء و اللّه بإصدار ما ورد عليه ، و لا هو أهل لما فوّض إليه ، لا يحسب العلم في شيء ممّا أنكره ، و لا يرى أنّ من وراء ما بلغ مذهبا لغيره ، و إن أظلم عليه أمر اكتتم به لما يعلم من جهل نفسه ، تصرخ من جور قضائه الدّماء ، و تعجّ منه المواريث » نهج‌البلاغه : خطبه 17 . ( 2 ) . « لو لا حضور الحاضر و قيام الحجّة بوجود النّاصر و ما أخذ اللّه على العلماء أن لا يقارّوا على كظّة ظالم و لا سغب مظلوم لألقيت حبلها على غاربها » نهج‌البلاغه : خطبه 3 .