واجب آن را در قرآن يا سنّت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله تعيين كرده كه پيمانى از طرف خداست و نگهدارى آن بر ما لازم است . » « 1 » پس از اين وظيفه هر گروهى به تفصيل بيان مىشود . امام على عليه السّلام بر اساس قاعده تقسيم وظايف و اشتغال هركس در زمينه تخصص خود ، پاسخ آن دسته از افرادى را مىدهد كه به عدم حضور امام عليه السّلام در جنگ‌ها اعتراض مىكردند ، همو عمر را نصيحت مىكند كه براى جنگ با ايرانيان عازم نشود : « جايگاه رهبر چونان ريسمانى محكم است كه مهره‌ها را متّحد ساخته به هم پيوند مىدهد . اگر اين رشته از هم بگلسد ، مهره‌ها پراكنده و هر كدام به سويى خواهند افتاد . » « 2 » در صورتى كه عمر همراه سپاه مسلمانان به جنگ با ايرانيان مىرفت ، اعراب بر او مىشوريدند . ح ) از شخصى به درايت امام على عليه السّلام بعيد است كه به پندگيرى از تجربه‌هاى حكومتى اهميت ندهد . او در اين زمينه مىگويد : « حوادث اگر همانند يكديگر بودند ، آخرين را با آغازين مقايسه و ارزيابى مىكنند . » « 3 » و در جايى ديگر مىفرمايد : « با آن چه در گذشته ديده يا شنيده‌اى ، براى آن چه

--> ( 1 ) . « و اعلم أنّ الرّعيّة طبقات لا يصلح بعضها إلّا ببعض و لا غنى ببعضها عن بعض فمنها جنود اللّه و منها كتّاب العامّة و الخاصّة و منها قضاة العدل و منها عمّال الإنصاف و الرّفق ، و منها أهل الجزية و الخراج من أهل الذّمّة و مسلمة النّاس و منها التّجّار و أهل الصّناعات ، و منها الطّبقة السّفلى من ذوي الحاجة و المسكنة . و كلّ قد سمّى اللّه له سهمه و وضع على حدّه و فريضته في كتابه أو سنّة نبيّه عهدا منه عندنا محفوظا » نهج‌البلاغه : نامه 53 . ( 2 ) . « و مكان القيّم بالأمر مكان النّظام من الخرز يجمعه و يضمّه ، فإذا انقطع النّظام تفرّق الخرز و ذهب » نهج‌البلاغه : نامه 146 . ( 3 ) . « إنّ الامور إذا اشتبهت ، اعتبر آخرها بأوّلها » نهج‌البلاغه : قصار 74 .