ابى الحديد از تاريخ طبرى نقل مىكند : « مسلمانان اشعث را نفرين مىكردند و كافران و اسيران قبيله‌اش نيز او را نفرين مىكردند . زنان قبيله ، او را شراره آتش مىناميدند و اين نام در بين عرب براى خيانت‌كاران به كار مىرفت . » « 1 » شيخ محمد عبده درباره وى مىگويد : وى در زمان پيامبر صلّى اللّه عليه و إله ، اسلام آورد و پس از رحلت ايشان مرتد شد . وى در آغاز از ياران على عليه السّلام گشت و سپس بر او نيز شوريد . محمد عبده و بسيارى از تاريخ‌نگاران و سيره‌نويسان درباره او گفته‌اند كه نقش وى بين ياران امام عليه السّلام همانند عبد اللّه بن سلّول بين ياران پيامبر صلّى اللّه عليه و إله بود . هر دوى آنان در اوج نفاق بودند . اشعث در قتل امام على عليه السّلام دخالت داشت « 2 » و فرزندش محمد در شهادت امام حسين عليه السّلام شركت كرد « 3 » و دخترش جعده در پى وعده معاويه به او مبنى بر ازدواج با يزيد ، به امام

--> درگذشت . نك : المعارف ، ابن قتيبه : 168 ؛ اسد الغابه : 1 / 98 ؛ الاخبار الطوال : 156 ؛ الفتوح ، ابن اعثم : 2 / 367 ؛ تلخيص الشافى ، شيخ طوسى : 3 / 162 - 167 و . . . ( 1 ) . تاريخ طبرى : 3 / 275 و 548 ؛ شرح نهج‌البلاغه ، ابن ابى الحديد : 1 / 296 ؛ الغارات : 2 / 459 ؛ فتوح البلدان : 1 / 121 ؛ انساب الاشراف ، بلاذرى : 379 ؛ تاريخ مدينة دمشق : 9 / 132 . ( 2 ) . اشعث بن قيس در قتل امام على عليه السّلام مشاركت كرد . حجر بن عدى در شبى كه امام عليه السّلام ضربت خورد ، در مسجد بود و شنيد كه اشعث ، به ابن ملجم مىگويد : بشتاب كه صبح نزديك است . حجر از قصد اشعث آگاه شد و به او گفت : اى اعور ! او را كشتى . نك : شرح نهج‌البلاغه ، ابن ابى الحديد : 2 / 340 ؛ امالى شيخ صدوق : 3 / 18 ؛ كنز العمال : 15 / 172 ، ح 497 ؛ مقتل امير المؤمنين عليه السّلام ، ابن ابى الدنيا : ح 532 ؛ مجمع الزوائد : 9 / 141 ؛ الارشاد ، شيخ مفيد : 1 / 20 . ( 3 ) . ابن زياد به همراه فرزند اشعث ، هزار سوار و پانصد پياده فرستاد تا به جنگ مسلم بن عقيل عليهما السّلام برود . براى اطلاع بيشتر نك : تاريخ طبرى : 6 / 207 و 5 / 347 ؛ انساب الاشراف : 5 / 338 ؛ الاغانى : 17 / 162 ؛ اخبار الطوال ، ابن داود دينورى : 240 ؛ شرح مقامات ، شريشى : 1 / 192 ؛ المعارف ، ابن قتيبه : 253 ؛ مختصر تاريخ الدول ، ابن عربى : 116 ؛ المحبر ، ابن حبيب : 481 ؛ البدايه و النهايه ، ابن كثير : 8 / 157 ؛ ينابيع الموده : 3 / 56 - 57 ؛ تاريخ الخميس : 2 / 266 و . . .