112 - از انزوا تا خداشناسى « ابن اثير » ، - مجد الدين ابو السعادات - صاحب « جامع الاصول » و « نهاية » ، از جمله اشراف و اكابر بود و از مناصب عاليه در خدمت ملوك و سلاطين به خطّ كامل و نصيب وافر ، بهره‌مند بود . از قضاى روزگار ، مرض فلج بر او عارض شده و دست و پايش از حركت باز ماند و دست از مناصب و اختلاط و آميزش مردم باز داشته و در خانهء خود منزوى گرديد . هر روز بزرگ و كوچك مملكت ، به رسم عيادت به خدمتش مىرسيدند ؛ از جمله روزى طبيبى ماهر به خدمتش رسيد و به معالجهء او پرداخت . چند روزى كه از درمان گذشت ، بدان رسيد كه مزاج او به حالت اصلى بازگشته و رو به بهبودى گذاشت . ليكن چون تخم انزوا و انقطاع در مزرع دل كاشته و در وجود خود ، علّت را بر صحّت ترجيح مىداد ، مبلغى زر به طبيب داده و او را از معالجه منع نمود . بعضى از دوستان ، او را بدين جهت ملامت كردند . « ابن اثير » به ايشان گفت : اگر مرض من به صحّت مبدّل و وجودم به لباس شفا ملبّس گردد ، يا مذاق نفس كه مكرّر از قند مناصب ، حلوا به هم رسانيده ، از غلبهء حرص و آز به مناصب ملوك طالب مىشود و يا در آن‌چه كسى را اولى از من ندانسته ، باز به قبول منصب مكلّف خواهند داشت ؛ پس همان به كه در اين حالت كه متكفّل امورات نمىتوانم شد ، اوقات خود را در تكميل نفس و اقبال به اوامر الهى و اجتناب از نواهى و ملاحظهء كتب و تواريخ مصروف داشته ، در كنج اختفا ، شيوهء انقطاع و طريق انزوا برگزينم و ديگر با ملوك و خواص ملوك در نساخته ، به واسطهء بهره‌مندى از احسان ايشان ، از فيوضات جناب الهى بىبهره نشوم . منقول است كه در همان زمان « جامع الاصول » و « نهاية فى غريب الحديث » را تصنيف نموده است . چه‌بسا خداشناسى كه واسطهء رهايى مناصب دنيوى گردد . 113 - حرص و زياده‌خواهى در تفسير نيشابورى در تفسير آيهء شريفه : وَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً مِنْهُ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ « 1 » از قول « ابو يعقوب نهرجورى » « 2 » آمده است : خداى تبارك و تعالى جميع مكوّنات را مسخّر تو گردانيده تا خود به نفسه طالب تسخير چيزى

--> ( 1 ) . سورهء جاثيه ، آيهء 13 ( و تمامى آن‌چه كه در آسمان‌ها و زمين است ، همه را مسخّر شما ساخت . در اين كارها ، براى مردم با فكرت ، آيات قدرت خدا كاملا پديدار است ) . ( 2 ) . ابو يعقوب اسحاق نهرجورى ، متوفى به سال 330 هجرى قمرى است .