كسر از او صحيح بيرون آيد ، پس مخرج نصف دو است و مخرج ثلث وثلثان سه است ، و مخرج رُبع چهار است ، و مخرج ثمن هشت است ، و مخرج سُدس شش است ، پس مخارج فروض ستّه پنج است : نصف و ثلث و ربع و ثمن و سُدس ، و مخرج كسر مضاف حاصل ضرب مخرج مضاف است در مخرج مضاف اليه ، مثلًا مخرج ثُلث ثمن بيست و چهار است ، و مخرج نصف سُدس ربع چهل و هشت است ، و مخرج كسر معطوف حاصل ضرب مخرج كسر معطوف است در مخرج كسر معطوف عليه ، اگر ميانهء ايشان تباين باشد چون ثلث و ثمن كه مخرج ايشان بيست و چهار است ، و اگر توافق باشد حاصل ضرب مخرج كسر معطوف است در جزء وفق كسر معطوف عليه چون رُبع و سُدس كه مخرج ايشان دوازده است ، و اگر تداخل باشد اكتفا به اكثر از دو مخرج مفرد آنها بايد كرد چون رُبع و ثمن كه مخرج ايشان هشت است . و قاعدهء مخرج كسر معطوف ثلاثى يا بيشتر آن است كه نظر كنى در نسبت ميانهء مخرج كسر معطوف ثنائى و ثلاثى پس اگر تباين باشد ضرب كنى حاصل ضرب مخرج را كه سه است ، و اگر توافق باشد در جزء وفق ضرب كنى و حاصل ضرب مخرج است ، و اگر تداخل باشد اكتفا به اكثر كنى چنانچه مذكور شد . پس مخارج فروض ستّه بيست و چهار است ، زيرا كه ميانهء مخرج نصف كه دو است و مخرج ثُلث و ثلثان كه سه است چون تبايُن بود ضرب كرديم دو را در سه ، و نظر كرديم ميانهء شش و چهار توافق به نصف بود نصف احدهما را در ديگرى ضرب كرديم دوازده شد ، و نظر كرديم ميانهء دوازده و هشت نيز توافق به ربع بود ، ربع احدهما را در يكديگر ضرب كرديم بيست و چهار شد ، و چون ميانهء بيست و چهار و شش تداخل بود اكتفا به بيست و چهار كرديم . مطلب پنجم در بيان دانستن نصيب هروارثى از تركه به علم حساب و آن برپنج طريق [ 1 ] است :

--> [ 1 ] عمل به اين پنج طريق صحيح است . ( تويسركانى )