الشيخ البهائي العاملي
881
جامع عباسى ( با حواشي هشت فقيه واليمقام ) ( طبع جديد ) ( فارسى )
قسم سوم : جماعتى كه به قرابت تنها ميراث مىبرند و آنها سواى جماعتىاند كه مذكور شد ، چون جدّ و جدّه و عمّ و عمّه و خال و خاله و اولاد ايشان . پس اصحاب دو مرتبهء اولى اصحاب فروضاند سواى پدر با عدم فرزند و دختر هرگاه با پسر باشد و اجداد و جدّات از هر طرف كه باشند . و اصحاب مرتبهء ثالثه بهقرابت ميراث مىبرند سواى خويشان مادرى [ 1 ] چه ايشان صاحب فرضند . و آنچه از ميّت مىماند صاحب فرض فرض خود را مىبرد ، و اگر متعدّد باشند هريك حصّهء خود را مىگيرند و آنچه زياده مىماند باز به صاحبان فرض ردّ مىشود چنانچه مذكور خواهد شد . و در ردّ برشوهر هر گاه ميراث خوارى سواى آن نباشد خلاف است ، اصحّ آن است كه بر او ردّ مىشود . و در ردّ بر زن نيز خلاف است ، اصحّ آن است كه ردّ نمىشود [ 2 ] چنانچه مذكور شد خواه در غيبت امام باشد و خواه در ظهور او هر گاه ميراث خوارى سواى او نباشد . و اگر در وارثى چند امر نسبى يا سببى كه به آن ميراث مىبرد جمع شود به همهء آن ميراث مىبرد . و هر گاه يكى از آن مانع ديگرى باشد به همهء آن ميراث نمىبرد ، و آن به هشت وجه است : اوّل آنكه : در شخصى دو امر نسبى جمع شود به هردو ميراث مىبرد ، چون عمّ كه خال باشد . دوم آنكه : در شخصى زياده از دو امر نسبى جمع شود به همه ميراث مىبرد ، چون پسر پسر عمّ كه پسر پسر خال باشد كه پسر دختر خاله باشد . سوم آنكه : در شخصى دو امر نسبى جمع شود كه يكى از آنها منع ديگرى كند به يك امر ميراث مىبرد ، چون برادرى كه پسر عمّ باشد به برادرى ميراث مىبرد . چهارم آنكه : نسبى و سببى در يك شخص جمع شود كه يكى مانع ديگرى نباشد
--> [ 1 ] - خويشان مادرى مرتبهء ثالثه نيز به قرابت مىبرند ، پس وجه استثناء معلوم نيست . ( نخجوانى ، يزدى ) [ 2 ] گذشت احتياط در آن . ( صدر )