الشيخ البهائي العاملي

862

جامع عباسى ( با حواشي هشت فقيه واليمقام ) ( طبع جديد ) ( فارسى )

و جدّ قريب به ميّت جدّ بعيد را منع مىكند از ميراث ، پس جدّ بعيد با وجود جدّ قريب ميراث نمىبرد . و ميّت را در مرتبهء اولى چهار جدّ ممكن است كه باشند : پدر و مادر پدر او و پدر و مادر مادر او ، و در مرتبهء دوم هشت جدّ و جدّه ممكن است ، و در مرتبهء سوم شانزده ، و در مرتبهء چهارم سى و دو ، و همچنين هرچند بالا رود . پس اگر شخصى هشت جدّ و جدّه بگذارد اجداد و جدّات مادرى ثلث مال را مىبرند بالسويّه ، و تتمّه به اجداد و جدّات پدرى متعلّق است ، به اين طريق كه ثلث تتمّه به پدر و مادر مادر پدر متعلّق است ذكر دو مثل انثى ، و دو ثلث تتمّه به‌پدر و مادر پدر پدر متعلّق است ذكر دو مثل انثى . پس سهام اجداد و جدّات مادرى چهار است ، و سهام اجداد و جدّات پدرى نُه است . پس فريضهء ايشان از صد و هشت منقسم مىگردد جهت تبايُن چنانچه در مبحث تصحيح قسمت تركه خواهد آمد . و بعضى از مجتهدين گفته‌اند : ثلث ثلث به پدر و مادر مادر مىرسد بالسويّه ، و دوثلث ثلث به‌پدر و مادر پدر مادر بالسويّه مىرسد ، و ثلث دو ثلث باقى به‌پدر و مادر مادر پدر متعلق است بالسويّه ، و باقى به پدر و مادر پدر پدر تعلّق دارد ذكر دو مثل انثى . و در اين صورت سهام خويشان مادرى شش است ، و سهام خويشان پدرى هجده ، پس فريضهء ايشان از پنجاه و چهار منقسم مىگردد جهت تداخل چنانچه خواهد آمد . و بعضى از مجتهدين برآنند كه ثلث ثلث از پدر و مادر مادر مادر است بالسويّه ، و دو ثلث ثلث از پدر و مادر پدر مادر است ذكر دو مثل انثى مىبرد [ 1 ] و اين قول از پنجاه و چهار منقسم مىگردد . و قول اوّل اقوى است . [ 2 ]

--> [ 1 ] - و اجداد پدرى مثل قول اوّل قسمت مىكنند دو ثلث را بر اين قول . ( نخجوانى ، يزدى ) [ 2 ] هر يك از اقوال ثلاثه خالى از اشكال و مناقشه نيست و دور نيست كه گفته شود كه : مقتضى قواعد شرعيّه اين باشد كه ثلث اصل مال از براى قرباء امّ باشد بالسويّه و دو ثلث از براى اقرباء أب باشد بالتفاوت . ( تويسركانى ) * مراعات احتياط به مصالحه ترك نشود . ( دهكردى ، نخجوانى ، يزدى )