الشيخ البهائي العاملي
860
جامع عباسى ( با حواشي هشت فقيه واليمقام ) ( طبع جديد ) ( فارسى )
بهطريق ميراث پسر دو برابر دختر ميراث مىبرند . و بعضى از مجتهدين گفتهاند كه : اولاد دختر از ذكور و اناث در ميراث بردن مساوىاند « 1 » . قسم دوم : نيز دو قومند : اوّل : برادران و خواهران ، و اولاد ايشان با عدم ايشان . دوم : جدّ و جدّه هر چند بالا روند . و اين دو قوم وقتى از ميّت ميراث مىبرند كه دو قوم مرتبهء اولى نباشند ، چه اينها با پدر و مادر و فرزند و فرزندزادگان ميراث نمىبرند . پس اگر شخصى بميرد و يك برادر داشته باشد و ديگر ميراثخوارى نداشته باشد تمام مال تعلّق به او دارد و اگرچه برادر پدرى يا مادرى باشد ، و اگر دو برادر [ 1 ] يا زياده داشته باشد مال او ميانهء ايشان بالسويّه منقسم مىگردد . و همچنين اگر يك خواهر يا زياده داشته باشد . و اگر برادر و خواهر جمع شوند برادر دو حصّه مىبرد [ 2 ] و خواهر يك حصّه چنانچه در ميراث پدر و دختر مذكور شد . و هر گاه برادر و خواهر پدر و مادرى باشند برادر و خواهر پدرى ميراث نمىبرند ، و اگر برادر يا خواهر مادرى با پدر مادرى [ 3 ] جمع شوند اگر واحد باشد شش يك مال تعلّق به او دارد ، و اگر زياده از واحد باشد سه يك مال بهايشان تعلّق دارد ، و تتمّهء آن از برادران و خواهران پدر مادرى [ 4 ] است .
--> [ 1 ] - كه هر دو پدر مادرى يا هر دو پدرى يا هر دو مادرى باشند و همچنين در خواهران . ( دهكردى ، نخجوانى ، يزدى ) [ 2 ] هرگاه پدر مادرى يا پدرى باشند و اگر مادرى تنها باشند برادر و خواهر مساوى مىبرند . ( دهكردى ، نخجوانى ، يزدى ) [ 3 ] يا با پدرى تنها . ( دهكردى ، نخجوانى ، يزدى ) [ 4 ] يا پدرى تنها اگر پدر و مادرى نباشند . ( دهكردى ، نخجوانى ، يزدى ) ( 1 ) ابن برّاج ، مهذّب 2 : 133 . شيخ طوسى ، مبسوط 4 : 76 . و در نهايه 3 : 199 به بعض اصحاب نسبت داده است .