وفات « 1 » و اگر ردّ كرده باشد وصيّت را در حيات موصى آيا بعد از وفات او رجوع مىتواند كرد و قبول كرد ؟ خلاف است ، مشهور آن است كه جايز است . [ 1 ] امّا اگر بعد از وفات و پيش از قبول ردّ كند باطل است [ 2 ] و اگر بعد از قبول و بعد از قبض ردّ كند لغو است [ 3 ] به اجماع . و اگر بعد از قبول و پيش از قبض ردّ كند خلاف است . [ 4 ] و اگر پيش از قبول موصى له بميرد وارث را قبول مىرسد خواه پيش از مردن موصى باشد و خواه بعد از مردن موصى [ 5 ] و بعضى از مجتهدين برآنند كه در اين صورت وصيّت باطل است ، و بعضى گفته‌اند كه : اگر غرض موصى تعلّق به ميّت داشته باشد باطل مىشود و اگر نه صحيح است ، و بعضى از مجتهدين برآنند كه اگر موصى له بعد از موصى بميرد تعلّق به وارث او مىگيرد ، و اگر پيش از او بميرد باطل است . و در قبول و ردّ ورثهء موصى له حكم او دارند . و اگر موصى له وارث نداشته باشد راجع به ورثهء موصى مىشود ، و بعضى گفته‌اند كه : به امام مىرسد . [ 6 ] « 2 » سوم آنكه : موصى بالغ باشد [ 7 ] چه وصيّت طفل صحيح نيست . و در وصيّت طفل مميّز و طفلى كه ده ساله باشد خلاف است ، بعضى [ 8 ] از مجتهدين گفته‌اند كه : وصيّت

--> [ 1 ] - خالى از اشكال نيست . [ 2 ] و همچنين هرگاه بعد از قبض و پيش از قبول ردّ كند در صورتىكه قبض او به عنوان قبول‌نباشد . ( يزدى ) [ 3 ] يعنى ردّ او لغو است . ( يزدى ) [ 4 ] اقوى صحّت وصيّت است . ( تويسركانى ) * اظهر لغويّت ردّ است در اين صورت نيز . ( دهكردى ، يزدى ) [ 5 ] اقوى قول اوّل است . ( تويسركانى ) [ 6 ] محلّ تأمّل و محتاج به تفصيل است . ( صدر ) [ 7 ] احوط اعتبار بلوغ است مطلقا . ( تويسركانى ) [ 8 ] قول اين بعض خالى از قوّت نيست . ( يزدى ) ( 1 ) ابن‌زهره ، غنيه : 306 . علّامهءحلّى ، مختلف 6 : 338 و قواعد 2 : 444 ، محقّق ثانى ، جامع المقاصد 10 : 10 . ( 2 ) ابن ادريس ، سرائر 3 : 216 .