الشيخ البهائي العاملي
535
جامع عباسى ( با حواشي هشت فقيه واليمقام ) ( طبع جديد ) ( فارسى )
برآن دارند صحيح نيست . و مفلس اگر چيزى را به اجاره دهد صحيح نيست ، امّا اگر خود را بهاجاره دهد صحيح است . چهارم آنكه : آنچه اجاره مىكنند چيزى باشد كه آن را توان ديد يا وصف آن توان كرد بهنوعى كه جهالت از او بر طرف شود [ 1 ] پس در اجاره دادن حمّام - مثلًا - ناچار است از ديدن خانهاى « 1 » آن و بزرگى و كوچكى صحن آن ، و تون و جايى كه خاكستر ريزند ، و طهارتخانه و مصرف آب آن ، يا وصف كردن آن حمّام بهنوعى كه جهالت از او بر طرف شود . و در اجارهء زمين ناچار است از ديدن يا وصف كردن كه جهالت بر طرف شود ، و تعيين منفعت از زراعت و غير آن . [ در اجارهء حيوان لابدّ است از تعيين مدّت راكب و تعيين مركوب به مشاهده يا بهوصفى كه جهالت بر طرف گردد ، و ذكر منازل و حمل نفقه و تقدير آن ، و ديدن آنچه كم شود هرروز به اكل معتاد لازم نيست مگر با شرط و امّا اگر كم شود بىاكل يا با اكل غيرمعتاد برداشتن بدل آن لازم است اگرچه شرط عدم ابدال كرده باشد . ] « 2 » پنجم آنكه : آنچه به اجاره مىدهند چيزى باشد كه اصل او باقى ماند و از او نفع گيرند ، پساجارهء درخت جهت خوردن ميوهءآن ، وهيمه جهت سوزانيدن ، و طعام جهت خوردن ، و گوسفند جهت خوردنگوشت و شير او ، صحيحنيست . [ 2 ] امّا در اجاره گرفتن دايه جهت شير دادن طفل ميانه مجتهدين خلاف است . اقرب آن است كه جايز است .
--> صحيح است در اموال خودشان با اذن ولىّ سفيه يا اجازهء او و با اذن غرماء محجور عليه يا اجازهء آنها و همچنين بالنسبه به مكروه هرگاه اجازه نمايد بعد از زوال اكراه . ( نخجوانى ) [ 1 ] - و همچنين بايد مدّت اجاره معيّن باشد . ( يزدى ) [ 2 ] عدم صحّت اجارهء درخت از جهت خوردن ميوه احوط است . ( تويسركانى ) * اقوى جواز اجاره دادن درخت است از براى ميوه كه حين الاجاره موجود نباشد و همچنين گوسفند از براى شير آن و همچنين چاه از براى آب كشيدن و نحو اينها ، چون مذكورات عرفاً از منافع آنها محسوب مىشود . ( دهكردى ، يزدى ) ( 1 ) رخت كن . ( 2 ) ما بين دو علامت در بعضى از نسخهها نيست .