مطلب سوم در بيان بنده آزاد كردن در آزاد كردن بنده ثواب بسيار است و در احاديث اهل‌بيت عليهم السلام وارد شده كه هركس بندهء آزاد كند حقّ سبحانه و تعالى به‌عوض هرعضوى از اعضاى آن بنده عضوى از آن كس از آتش دوزخ آزاد گرداند ، اگر مرد باشد و اگر زن باشد به‌عوض هردو عضو او يك عضو او را از آتش دوزخ آزاد گرداند « 1 » . و اقسام آزادى پنج است : اوّل : واجب ، چنانچه در بحث كفّاره خواهد آمد ، يا آنكه نذر كند آزادى غلام را ، يا آنكه در حال خريدن غلام آقاى او شرط كند كه آزاد كند . دوم : سنّت ، چون آزاد كردن بندهء مؤمن كه از خويشان او باشد كه به خريدن آزاد نشود ، چون برادر و عمّ و خال . [ 1 ] و همچنين سنّت است آزاد كردن غلامى كه مؤمن باشد و هفت سال خدمت او كرده باشد . سوم : مكروه [ 2 ] چون آزاد كردن بنده‌اى كه از كسب عاجز باشد ، يا طفل باشد ومعاش ايشان را تعيين نكند . چهارم : حرام ، چون آزاد كردن بندهء كافر . [ 3 ]

--> [ 1 ] - به تفصيلى كه خواهند فرمود . ( صدر ) [ 2 ] يعنى اقلّ ثواباً . ( نخجوانى ، يزدى ) [ 3 ] حرمت عتق كافر معلوم نيست لكن احوط است . ( تويسركانى ) * بنابر قول بعضى . ( يزدى ) ( 1 ) كافى 6 : 180 ، حديث 3 . وسائل 23 : 13 ، حديث 1 .