پنجم : قبول مقارن ايجاب از بطن اوّل در وقف اولادى ، و در بُطون ديگر قبول شرط نيست ، هر گاه وقف بركسى باشد كه در او قبول ممكن باشد ، و اگر وقف برطفلى باشد قبول ولىّ او با صرفه [ 1 ] و غبطه كافيست . و در وقف برفقرا قبول شرط نيست ، چه در اين صورت قبول ممكن نيست . و همچنين اگر وقف بر مصالح مسلمانان باشد ، چون وقف بر مساجد و مشاهد . و بعضى از مجتهدين [ 2 ] بر آن رفته‌اند كه در اين صورت قبول حاكم شرع لازم است . [ 3 ] « 1 » ششم : معلَّق نساختن وقف به شرطى يا صفتى غيرواقع ، پس اگر چيزى را وقف كند و آن را برشرط يا صفت واقعى كه عالم به‌وقوع آن باشد معلَّق سازد صحيح است ، مثل آنكه گويد : اين را وقف كردم اگر امروز جمعه باشد . هفتم : دوام وقف است ، پس اگر وقف را مقارن مدّتى سازد آن وقف نخواهد بود ، بلكه آن را حبس مىگويند ، و به‌انقضاى مدّت باطل مىشود . و همچنين است اگر شرط كرده باشد [ 4 ] كه هروقت خواهد رجوع كند . و اگر وقف كند بركسىكه اغلب آن باشد كه منقرض شود ، بعد از انقراض او ميان فقها خلاف است ، بعضى گفته‌اند كه : راجع به‌واقف مىشود در حالت حيات او و منتقل به وارث او مىگردد بعد از وفات او ، و بعضى برآنند كه : به ورثهء موقوف عليه راجع مىشود ، وبعضىگفته‌اندكه : در ابواب البرّ « 2 » صرف بايد كرد . و اصحّ قول اوّل است . [ 5 ] و اگر در اوّل منقطع باشد همچو وقف برمعدوم آنگاه برموجود ، اقوى آن است كه باطل است .

--> [ 1 ] عدم ضرر كافى است . ( تويسركانى ) [ 2 ] فرمايش بعضى از مجتهدين خالى از قوّت نيست . ( صدر ) [ 3 ] اين قول احوط است . ( دهكردى ، نخجوانى ، يزدى ) [ 4 ] با اين شرط باطل است و حبس هم نخواهد بود . ( دهكردى ، نخجوانى ، يزدى ) [ 5 ] محتاج به تأمّل است . ( صدر ) ( 1 ) شهيد اوّل ، دروس 2 : 267 . ( 2 ) راه‌هاى خير .