آن‌وقت بخورد [ 1 ] امّا زياده برآنچه دفع مضرّت كند نخورد [ 2 ] و براو واجب است [ 3 ] كه لقمه را بزرگ كند و همچنين جرعهء آب را ، كه مدّت خوردن و آشاميدن دراز نشود . دوم از آنچه روزه را باطل مىسازد : انزال منى است عمداً ، به هرطريق كه باشد . امّا اگر روزه‌دار در روز محتلم شود روزهء او باطل نمىشود ، و لازم نيست [ 4 ] كه همان‌وقت غسل كند مگر آنكه وقت نماز تنگ شود . و اگر داند كه چون در روز خواب كند محتلم خواهد شد خواب كردن او از روى عمد و اختيار حرام است [ 5 ] . سوم از آنچه روزه را باطل مىسازد : داخل كردن حشفه است عمداً در قُبُل يا دُبُرِ مُرده يا زنده [ 6 ] پس روزهء فاعل و مفعول هردو باطل مىشود . و اگر شخصى زن خود را در روز به زور جماع كند كفّارهء خود و آن زن در گردن مرد است ، و اگر زن مرد را به‌زور به‌جماع وادارد كفّارهء زن و مرد بر زن [ 7 ] است . چهارم از آنچه روزه را باطل مىسازد : عمداً برجنابت ماندن است تا وقت صبح ،

--> [ 1 ] - لكن بايد قضاء بگيرد و وجوب بزرگ گرفتن لقمه و جرعه معلوم نيست . ( دهكردى ، يزدى ) [ 2 ] وجوب اقتصار بر قدر ضرورت معلوم نيست بلكه احوط است . ( تويسركانى ) * لزوم آن معلوم نيست . ( صدر ) [ 3 ] واجب نيست بلكه جايز است از براى او زياده بر آنچه دفع مضرّت كند بخورد بنابر اقوى ، اگرچه مكروه است سير خوردن بلكه احوط ترك است . ( خراسانى ) * معلوم نيست . ( صدر ) * وجوب آن ثابت نيست ، درازى و كوتاهى فرق ندارد ، به قدرى كه دفع ضرورت كند كافى است ، و مفطر است على الاقوى . ( مازندرانى ، نخجوانى ) [ 4 ] لازم‌است همان‌وقت‌غسل‌كند وإلّا تأخيربدون‌عذر موجب‌قضا وكفّاره‌است . ( كوهكمره‌اى ) [ 5 ] حرمت مشكل است لكن احوط است . ( تويسركانى ) * معلوم نيست . ( يزدى ) [ 6 ] وطى حيوان على الاقوى مبطل است ، بلى وطى در قُبل خنثاى مشكل مبطل نيست . ( مازندرانى ، نخجوانى ) [ 7 ] اصحّ عدم وجوب كفّارهء مرد است بر زن در اين صورت . ( خراسانى ، مازندرانى ، نخجوانى ) * كفّارهء مرد بر زن نيست على الاقوى . ( يزدى )