مطلب سوم در بيان احكام خمس خمس در هفت چيز [ 1 ] واجب است : اوّل : غنيمتى كه [ 2 ] از كافران حربى به‌دست آيد هرمقدار كه باشد . دوم : هر كانى « 1 » كه بهم رسد مثل : فيروزه ، مس ، گِلِ ارمنى و مانند آن ، به‌شرط آنكه بعد از اخراجات ضرورى مثل كندن و صاف نمودن قيمت آنچه بماند بيست مثقال شرعى [ 3 ] باشد . و بعضى از مجتهدين [ 4 ] را مذهب آن است كه دادن خمس آن واجب است هرچند قيمت آن از بيست مثقال كمتر باشد « 2 » .

--> [ 1 ] بلكه در هبه و هديّه و ميراثى كه من حيث لا يحتسب حاصل شود و مالى كه به وصيّت و صيدى كه بى زحمت دست آيد نيز واجب است على الاقوى . ( كوهكمره‌اى ) [ 2 ] در اين تفصيلى است كه در رسالهء نخبه مذكور است . ( خراسانى ) [ 3 ] در اعتبار نصاب و كذا در مقدار نصاب هم ميانه فقهاء خلاف است ، اقوى در نظر حقيراعتبار نصاب است و آن بيست دينار است ، هرچند احوط عدم اعتبار اصل نصاب است . ( كوهكمره‌اى ) * بنابر اقوى و احوط دادن است هرگاه يك مثقال شرعى باشد . ( يزدى ) [ 4 ] قول بعض مجتهدين احوط است اگرچه قول به شرط اقوى و اظهر است . ( تويسركانى ) * فرمايش بعضى از مجتهدين احوط است . ( دهكردى ، صدر ) ( 1 ) كان / معدن . ( 2 ) شيخ طوسى ، خلاف 2 : 119 . ابن ادريس ، سرائر 1 : 488 . علّامه در مختلف 3 : 318 به عدّه‌اى از علماء نسبت داده است .