سازد و به آب كاسهء ديگر اوّلًا اعضاى خود را طهارت دهد و بعد از آن به تتمهء آن آب وضو سازد ، بعضى گمان برده‌اند كه يكى از اين دو وضو درست خواهد بود اگرچه تا آن شخص دست و روى و پاى خود را طهارت ندهد نماز نمىتواند گزارد . امّا اين گمان باطل است [ 1 ] و حق آن است كه هيچ‌يك از اين دو وضو درست نيست [ 2 ] به جهت آنكه آب مشتبه به نجس حكم نجس دارد و وضو به آن صحيح نيست ، و حديث به اين معنا از حضرات ائمّهء معصومين عليهم السلام منقول است « 1 » . سوم : مىبايد كه آب وضو مضاف نباشد ، پس به مثل گلاب يا عرق بيد مشگ و مانند آن وضو ساختن درست نيست ، و اين مذهب كُلّ علماى ما است ، مگر ابن بابويه كه او وضو را به گلاب جايز مىداند « 2 » و اين مذهب به غايت ضعيف است . امّا اگر دو كاسه باشد يكى آب و يكى گلاب بىبو و به يكديگر مشتبه باشد و آب ديگر نباشد در اين‌صورت واجب است كه از هريك يك وضو بسازد كه يكى از اين دو وضو صحيح خواهد بود . چهارم : مىبايد كه آب وضو غصبى نباشد كه وضوء به آب غصبى جايز نيست اگر داند كه آب غصبى است . و اگر شخصى نداند كه آب غصبى است و از آن آب وضو سازد وضوى او درست است [ 3 ] و احتياج به وضوى ديگر نيست ، امّا بر او لازم است كه

--> [ 1 ] - بلكه صحيح است . ( خراسانى ) * اين گمان باطل نيست لكن احتياط را ترك ننمايند . ( كوهكمره‌اى ) [ 2 ] و اگر بعد از وضوء دوم به آب اوّل مواضع وضوء را طهارت دهد كفايت مىكند در طهارت خبثى در بعضى از صور . ( خراسانى ، مازندرانى ) * صحّت وضوء بنحو مذكور خالى از قوّت نيست هرچند با وجود آب ديگر خلاف احتياط است و با انحصار احوط جمع ما بين وضو به اين نحو وتيمّم است و حديث منصرف از اين قسمت و شستن محلّ وضوء به آب ديگر از براى نماز هم لازم نيست بنابر اقوى . ( يزدى ) [ 3 ] و همچنين اگر غصبيّت مكان و نحو آن را نداند . ( يزدى ) ( 1 ) وسائل 1 : 151 ، حديث 2 - و ص 168 ، حديث 1 . ( 2 ) من لا يحضره الفقيه 1 : 6 ، حديث 3 .