پانزدهم : ذكر گفتن . شانزدهم : سر از سجده برداشتن . هفدهم : نشستن در ميان دو سجده . هجدهم : لمحه‌اى درنگ نمودن . نوزدهم : خم شدن به جهت سجدهء دوم . بيستم : درنگ نمودن به‌قدر ذكر . بيست و يكم : ذكر گفتن [ 1 ] . به اين بيست و يك فعل ركعت اوّل تمام است ، و در ركعت دوم از اين بيست و يك فعل سه فعل كم مىشود : نيّت [ 2 ] و تكبير احرام و درنگ كردن در تكبير احرام . پس افعالى كه واجب است در ركعت دوم هجده است . و بعد از آن چهار فعل ديگر واجب است كه آنها را داخل ركعت نمىشمارند : اوّل : سر از سجده [ 3 ] برداشتن . دوم : نشستن . سوم : تشهّد خواندن . چهارم : درنگ نمودن در تشهّد . و اگر نماز دو ركعتى باشد سه فعل ديگر واجب است [ 4 ] : اوّل : نشستن به جهت سلام گفتن . دوم : سلام گفتن . سوم : درنگ كردن به‌قدر سلام گفتن . پس در نماز صبح چهل و شش [ 5 ] فعل واجب است ، و در نماز شام شصت و هشت فعل ، و در هريك از نماز ظهر و عصر و عشا هشتاد و شش فعل واجب است . اين است جميع سيصد و هفتاد و دو فعل كه واجب است در نمازهاى پنج‌گانه شبانه‌روزى به فعل آوردن آن . و بدان‌كه از جملهء اين افعال هشت فعل است كه احتياج به بيان دارد ، و آن نيّت

--> [ 1 ] سر از سجدهء دوم برداشتن و نشستن بعد از آن در ركعت اوّل نيز واجب است ، و همچنين در ركعت سيّم از چهار ركعتى . ( نخجوانى ، يزدى ) [ 2 ] بلكه نيّت كه عبارت از داعى است بايد تا آخر نماز باقى باشد . ( خراسانى ) * نيّت داعى است ، پس در تمام نماز معتبر است ، بلى بنابر اينكه نيّت اخطار است تفصيل صحيح است . ( كوهكمره‌اى ) [ 3 ] يعنى سجدهء دوم . ( صدر ) [ 4 ] اين سه فعل احوط است . ( تويسركانى ) [ 5 ] سر از سجدهء دوم از ركعت اوّل برداشتن را نشمرد ، آن هم واجبى است خارج از ركعت اوّل ، پس چهل و هشت فعل واجب است . ( مازندرانى )