بگيرند . و علامت بعضى ديگر از آن بلاد - مثل شهر موصل [ 1 ] آن است كه مشرق را بر جانب چپ و مغرب بر جانب راست بگيرند . و علامت قبلهء بعضى از بلاد شام آن است كه جَدْى را بر دوش چپ [ 2 ] گيرند . و علامت بعضى از آن بلاد آن است كه سهيل را در وقتى كه به‌غايت بلندى رسد در ما بين چشمها گيرند . و علامت بلاد يمن آن است كه سهيل را در وقت مذكور در پس سر ما بين دوشها گيرند . و اكثر اين علامات از علم هيأت معلوم شده ، و در دانستن قبله اعتماد براين علم جايز است [ 3 ] . امّا اگر شخصى در صحرا [ 4 ] باشد و از علامات قبله چيزى ظاهر نباشد و شخصى يافت نشود كه از قول او ظنّ قبله بهم رسد ، بر آن شخص واجب است كه نماز را چهار نوبت [ 5 ] به چهار جهت [ 6 ] بگزارد اگر وقت وسيع باشد ، و اگر وقت تنگ باشد به هرقدر كه وقت گنجد نماز گزارد اگر چه يك نوبت باشد ، به هرجهت كه خواهد . فصل اگر برشخصى بعد از آن كه نماز گزارده باشد ظاهر شود كه در حال نماز روى او به قبله نبوده

--> [ 1 ] - در تعيين قبلهء اين بلاد رجوع نمايند به اهل بصيرت از كسانى كه حاصل مىشود از قول آنهاعلم يا ظنّ با عدم تمكّن از علم . ( خراسانى ) [ 2 ] بلكه بر شانهء چپ . ( خراسانى ) [ 3 ] اگر مفيد علم يا ظنّ با عدم تمكّن از علم باشند . ( خراسانى ) * با حصول مظنّه در جائى كه به آن اكتفاء ميتوان نمود . ( صدر ) [ 4 ] يا در غير صحرا . ( يزدى ) [ 5 ] و لكن به نحوى چهار نماز بگزارد كه يقين حاصل نمايد كه يكى از آنها رو به قبله بوده و برتقدير انحراف هم به جانب راست و چپ نرسد . ( خراسانى ) [ 6 ] نماز در چهار سمت احوط است . ( تويسركانى ) * احوط اين است كه چهار جهت هر دو جهت از آن مقابل يكديگر باشد و دورى جهات از همديگر مساوى باشد و اين حاصل مىشود به دو خطّ متقاطع كه چهار زاويهء قائمه حادث شود . ( مازندرانى ، نخجوانى )