بلكه پشت او به قبله بوده ، نماز را اعاده نمايد اگر وقت باقى باشد ، و قضا كند [ 1 ] اگر وقت باقى نباشد . و اگر ظاهر شود كه قبله در جانب راست او يا در جانب چپ او بوده ، نماز را اعاده [ 2 ] نمايد اگر وقت باقى باشد ، و اگر وقت گذشته باشد نمازى كه گزارده است كافى است و قضاى آن لازم نيست [ 3 ] . و اگر معلوم شود كه قبله در پس پشت او يا در يكى از دو جانب او نبوده در اين صورت از چهار حال بيرون نيست [ 4 ] : يا قبله در ما بين پيش رو و جانب راست بوده ، يا در ما بين پيش رو و جانب چپ ، يا در ما بين پس پشت و جانب راست ، يا در ما بين پس پشت و جانب چپ . پس در دو صورت اوّل اگر وقت باقى باشد نماز را اعاده [ 5 ] نمايد و اگر وقت باقى نباشد قضا لازم نيست ، و در دو صورت آخر نماز را از سر گيرد خواه وقت باقى باشد و خواه نباشد [ 6 ] . و بدان‌كه گاهى در نماز واجب رو به‌قبله كردن ساقط مىشود ، مثل آنكه شخصى از دشمنى كه در جانب قبله باشد بگريزد و وقت نماز تنگ باشد ، پس برآن شخص واجب

--> [ 1 ] - در وجوب قضاء تأمّل است . ( خراسانى ) [ 2 ] اعادهء نماز احوط است . ( تويسركانى ) [ 3 ] قضاء احوط است . ( تويسركانى ) * احوط قضاء كردن است . ( دهكردى ، يزدى ) * احوط لزوم است . ( صدر ) * احوط قضاء نمودن است . ( كوهكمره‌اى ) [ 4 ] اين تفصيل باعث تشويش ذهن است ، ظاهر شدن خلاف قبله اگر تا به جانب چپ و راست ، در وقت اعاده كند و در خاج وقت قضاء نيست ، و اگر از جانب چپ و راست تجاوز كرد به سمت پشت سر ، در وقت و خارج وقت هر دو نماز را از سرگيرد . ( مازندرانى ، نخجوانى ) [ 5 ] اعاده واجب نيست ، اگرچه احوط است . ( خراسانى ، دهكردى ، يزدى ) * لازم نيست . ( صدر ) * بنابر احوط . ( كوهكمره‌اى ) [ 6 ] اعاده و قضاء كه در اين چهار صورت فرموده‌اند احوط است . ( تويسركانى ) * در صورت باقى نبودن وقت ، قضاء لازم است احتياطاً . ( خراسانى )