فصل ششم : پايهء تكوين و زندگى اجتماعى اسلامى چيست ؟ بدون ترديد هر اجتماعى با هدف و غرض واحدى كه مشترك بين همهء افراد مختلف باشد به وجود مىآيد . هدف ، روح واحدى است كه در همهء جوانب جامعه مساوى و با هركدام به نحوى متحد است . غرض و هدف در نوع جوامع موجود غيردينى ، بهره‌مند شدن از مزاياى زندگى مادى به‌صورت دسته‌جمعى است ؛ يعنى همان هدف زندگى دنيوى انسان ، ولى به‌صورت اشتراك بين افراد ، نه به‌صورت منفرد . فرق ميان بهره‌بردارى فردى و اجتماعى از نظر آثار ، اين است كه اگر انسان مىتوانست تنها زندگى كند ، در يكايك بهره‌هاى زندگى مطلق‌العنان بود ، چون رقيب ديگرى نداشت ، به استثناى قيدها و محدوديت‌هايى كه پاره‌اى از جهازات او براى پاره‌اى ديگر به وجود مىآورند ؛ مثلًا يك فرد نمىتواند هرچه هوا وجود دارد استنشاق كند ، زيرا ريه‌اش جاى اين همه هوا را ندارد ، حتى اگر اشتهاى آن را داشته باشد ! همين‌طور يك انسان نمىتواند بىاندازه از مواد غذايى بخورد ، چون جهاز هاضمهء او تاب تحملش را ندارد ! پس يك انسان با مقايسهء هر يك از قواى او به قوهء ديگرى چنين حالتى دارد ، اما نسبت به انسان ديگرى مانند خودش اگر فرض اين باشد كه در استفادهء از نعمت‌هاى مادّى شريك او نيست ، پس جهت ندارد كه ميدان