هر كس ، در هر سن - از كودكى تا پيرى - و در هر شهر و نزد هر كس بايد تحصيل علم و كمال كند . « 1 » حكيم فردوسى فرموده است : چنين گفت پيغمبر راست‌گوى * زگهواره تا گور دانش بجوى تازه ، اين همه كافى نيست ، زيرا هر موجود زنده‌اى ، از جمله انسان و جامعه انسانى درگير عوامل منفى و ضد تكامل و نابودكنندهء خويش است و بدون شك جامعه‌اى رو به كمال مىرود كه از جوامع ديگر پست‌تر نباشد و زير چكمه‌هاى ظلم و بيداد بيگانگان و كارگزاران فرومايهء آنان لگدمال نشود . بنابراين در بُعد ديگر يعنى در مبارزه با عوامل منفى و عقب‌افتادگى و تهيهء نيرو و قدرت در برابر دشمنان نيز پيش‌بينىهاى ضرورى انجام شده است . اين‌كه قرآن مىفرمايد : خدا هرگز براى كافران راهى به زيان مؤمنان قرار نداده است . « 2 » يا مىفرمايد : هر چه مىتوانيد در برابر آنها نيرو و وسائل جنگى تهيه كنيد . « 3 » به آن دليل است كه جامعه‌اى رو به كمال مىرود كه از نظر سياسى و نظامى تا آن‌جا كه مىتواند برتر از ديگران باشد يا دست‌كم فروتر از ديگران نباشد . از نظر اقتصادى نيز جامعهء ساخته شدهء اسلام بايد ثروت‌مند و بىنياز باشد ؛ در قرآن مىخوانيم : دارايىهاى خود را كه خدا براى سر پا ايستادن شما نهاده است ، به نابخردان ندهيد . « 4 » * * *

--> ( 1 ) . براى اطلاع بيشتر ر . ك : به مقالهء دانشمند محترم آقاى مطهرى در گفتار ما سال 2 ، ص 122 - 145 ( 2 ) . « وَ لَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا » نساء ، آيه 141 ( 3 ) . « وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَيْلِ » انفال ، آيه 63 ( 4 ) . « وَ لا تُؤْتُوا السُّفَهاءَ أَمْوالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ قِياماً » نساء ، آيه 6