جامعه‌سازى ، تأمين عوامل تعقل ، تفكر و عوامل تعاون و همبستگى ، براى ساختن جامعه است و اگر اين نظر عالى جهانى تأمين شود ، جامعهء ساخته شدهء اسلامى از نظر علمى ، سياسى ، اقتصادى ، و تكنولوژى زير دست ديگران نخواهد ماند و در همهء زمينه‌ها پيش خواهد رفت . پس اسلام با امر به تفكر ، تأمل ، دانش‌طلبى ، عزّت‌خواهى و سرورى به حكم « وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ » و نيز فريضهء « امر به معروف و نهى از منكر » از سويى عوامل مثبت را تشويق و تثبيت مىكند و از سوى ديگر با عوامل منفى ، به مبارزه مىپردازد . اسلام در قلمرو تعقل و تفكر دايرهء بحث و تحقيق را منحصر به كرهء زمين نساخته و با كمال صراحت اعلام مىكند : بگو ، نگاه كنيد كه در آسمان‌ها و زمين چيست ؟ « 1 » اين دستور ، الهام‌بخش تمام پيشرفت‌هاى علمى جامعهء انسانى است . اسلام كه مدعى است آيين جهانى و ابدى است مىداند ملتى رو به كمال مىرود كه نيروى عقل و فكر در حد اعلا در ميان آنها به كار افتد و زندگىشان خردمندانه و بر اساس تدبير و تفكر باشد . اسلام از عطيّهء آسمانى عقل به نيكى ياد كرده و مردمان را به استفادهء هر چه بيشتر و بهتر از اين نيروى خدادادى تشويق و تحريص فرموده است . در اسلام تحصيل علم بدون هيچ قيد و بند و با آزادى مطلق و بدون شناختن هيچ حد و مرزى بر عموم واجب شده است . طلب علم بر هر مسلمانى واجب است ؛ از گهواره تا گور دانش بجوييد ؛ دانش بجوييد هرچند در چين باشد ؛ حكمت گمشدهء مؤمن است ، هر كجا بيابد آن را برگيرد . بدين ترتيب تحصيل علم و دانش در اسلام يك فريضهء حتمى و همگانى است كه

--> ( 1 ) . « قُلِ انْظُرُوا ما ذا فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ » يونس ، آيه 101