محمد باقر شريعتى سبزوارى

15

تحريرى بر اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسى )

سعى كرده‌ايم كه مطالب را با زبان ساده و عمومى فهم در دسترس خوانندگان محترم بگذاريم و شايد اين جانب در اثر حرص و اصرارى كه نسبت به اين مقصود داشته است و از اين جهت يك مطلب را با عبارات و تعبيرات مكرر ادا كرده است موجب ملال خاطر برخى از خوانندگان محترم را فراهم آورده باشد . يكى از موضوعاتى كه امروز نظر دانشمندان جهان را جلب كرده اين است كه حتىالامكان سعى كنند حقايق علمى را آسان و ساده تحويل دهند و البته دانشمندان غربى پيش‌قدم اين راه هستند . در دنياى غرب اهتمام به آسان كردن معضلات علمى كمتر از اهتمام به كشف مسئله تازه نيست و الحق اين سنت بسيار سنت پسنديده‌اى است و بايد همهء دانشمندان در همهء رشته‌ها اين روش را تعقيب كنند و اين خود خدمتى بزرگ به جامعهء علم و دانش است ؛ و متأسفانه بايد اذعان كرد غالب كتب قديمهء ما ( در همهء رشته‌ها ) فاقد اين خصيصهء عالى است به طورى كه در برخى از بدبينان توليد سوءظن كرده كه شايد تعمدى در كار بوده و نامفهوم بودن ، مقصود و منظور بوده است . امروز طرفداران عوض كردن متد تعليم و تأليف زياد شده و با غالب اشخاصى كه روبه‌رو مىشويم از همين موضوع سخن به ميان مىآورند و برخى در اين راه به حد افراط اظهارنظر مىكنند و خيال مىكنند كه واقعاً هر مطلبى كه براى هر كس نامفهوم است در اثر طرز تعليم و بيان آن مطلب است ولى ما در ضمن اين كه به طرفداران تغيير متد تعليم و تأليف حق مىدهيم و خود نيز طرفدار آن هستيم اين نكته را يادآورى مىكنيم كه همان اندازه كه بر دانشمندان است كه حقايق را از قيد اسارت عبارات مغلق و معقّد آزاد سازند بيش از آن اندازه بر طالبان معرفت است كه سطح افهام خويش را با سطح حقايق نزديك سازند . يكى از چيزهايى كه در كشور ما موجب شده كه افراد ، طالب فلسفه به زبان ساده باشند پاره‌اى از ترجمه‌هاى كتاب‌هايى است كه احياناً به نام فلسفه منتشر شده و نويسندگان آنها به نام فلسفه ، آسمان و ريسمان كرده‌اند و هر چه خواسته‌اند به قالب زده‌اند و برخى خوانندگان پنداشته‌اند كه فلسفهء و دانشمندانى كه واقعاً در خود اروپا آراء و نظرياتشان مورد احترام است كمتر كسى است كه ادعا كند كه از عهدهء فهم ، نظريات آنها برمىآيد . آيا فلسفهء كانت يا