محمد باقر شريعتى سبزوارى

258

تحريرى بر اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسى )

دو قسمت انديشه‌هاى حيوان ، كه مقدّمهء افعال وى است ، بيندازيم و آن‌ها را به دست آوريم و ضمناً ببينيم هر يك از اين دو قسمت تحت تأثير چه عواملى و به چه ترتيبى براى حيوان پيدا مىشود . فعلًا نظر خود را به انديشه‌هاى حقيقى حيوان معطوف مىداريم از قبيل معرفت حيوان به افعال خود و به غايت افعال خود و احياناً به مادّهء متعلّق افعال خود و به كيفيت‌هاى دقيق افعال خود ، و اما انديشه‌هاى اعتبارى به تدريج و ترتيبى كه در خود مقاله خواهد آمد مورد بحث قرار خواهد گرفت ، و قبلًا مقدّمهء ذيل را يادآور مىشويم : بشر قبل از آن‌كه روى اسلوب فنى وارد تحقيق موجودات اين جهان گردد در برخوردهاى اولى كه با طبيعت مىكند تمام اجزاى بىجان و جان‌دار طبيعت را داراى تأثير و خاصيت مىبيند : از آتشى كه با بدنش تماس مىگيرد و از آبى كه مىنوشد و از سنگى كه از زمين برمىدارد و از درختى كه ميوه و سايه‌اش را مورد استفاده قرار مىدهد و از حيوانى كه از سوارى يا شير يا گوشتش بهره مىگيرد . مطالعاتى كه دانشمندان از دوره‌هاى قديم تا كنون روى اسلوب‌هاى فنى و علمى در اين موجودات كرده‌اند و تأثيرات و فعاليت‌هاى اين موجودات را مورد نظر قرار داده‌اند موجب شده كه براى اين موجودات يك تقسيم و طبقه‌بندى كلى قائل شوند به اين ترتيب : « جماد ، نبات ، حيوان ، انسان » . و در اين تقسيم و طبقه‌بندى آن‌چه در درجهء اول مقياس و ملاك واقع شده نوع فعاليت و آثار اين موجودات است ؛ يعنى چون اختلاف كلى بين نوع فعاليت جماد و نبات و هر يك از اين دو با حيوان و هر يك از اين سه با انسان ديده شده اين تقسيم و طبقه‌بندى به وجود آمده . دانشمندان جمادات را مورد مطالعه قرار داده‌اند و يك سلسله خواص و آثار در بسايط و مركبات آن‌ها يافته‌اند ، ولى در نباتات برخورده‌اند كه علاوه بر آن‌چه در جمادات ديده مىشود يك نوع فعاليت مخصوص ديگر كه عبارت است از : تغذى و جزء خود كردن مواد