ادراكات اعتبارى مقدّمهء استاد شهيد مطهرى مبحثى كه در اين مقاله مىخواهيم وارد آن بشويم نيز از مباحث مربوط به « عالم ذهن و ادراكات » است . آن‌چه در اين مقاله مورد بررسى و تجزيه و تحليل قرار مىگيرد قسمتى از ادراكات است كه در اصطلاح اين سلسله مقالات ، « ادراكات اعتبارى » خوانده مىشوند . ادراكات اعتبارى در مقابل ادراكات حقيقى است . ادراكات حقيقى انكشافات و انعكاسات ذهنى واقع و نفس الأمر است و آن‌چه در مقالهء 5 در بيان اقسام تصورات واقسام تصديقات و طرز پيدايش آن‌ها براى ذهن گفته شد ، مربوط به ادراكات حقيقى بود و اما ادراكات اعتبارى فرض‌هايى است كه ذهن به منظور رفع احتياجات حياتى ، آن‌ها را ساخته و جنبهء وضعى و قراردادى و فرضى و اعتبارى دارد و با واقع و نفس الأمر سر و كارى ندارد . ادراكات حقيقى را مىتوان در براهين فلسفى يا علمى - طبيعى يا رياضى - جا داد و نتيجهء علمى يا فلسفى گرفت و هم‌چنين مىتوان از يك برهان فلسفى يا علمى ، يك ادراك حقيقى تحصيل نمود ، ولى در مورد اعتباريات نمىتوان چنين استفاده‌اى كرد و به عبارت ديگر ادراكات حقيقى ارزش منطقى دارد و ادراكات اعتبارى ارزش منطقى ندارد . ادراكات حقيقى تابع احتياجات طبيعى موجود زنده و عوامل مخصوص محيط زندگانى وى نيست و با تغيير احتياجات طبيعى موجود زنده و عوامل مخصوص محيط تغيير نمىكند و اما ادراكات اعتبارى تابع احتياجات حياتى و عوامل مخصوص محيط است و با تغيير آن‌ها تغيير مىكند . ادراكات حقيقى قابل تطوّر و نشو و ارتقا نيست و اما ادراكات اعتبارى يك سير تكامل و نشو و ارتقا را