نقتصر فيه على استعمال البرهان ؛ فإنّ القياس البرهانيّ هو المنتج للنتيجة اليقينيّة من بين الأقيسة ، كما أنّ اليقين هو الاعتقاد الكاشف عن وجه الواقع من بين الاعتقادات . فإذا بحثنا هذا النوع من البحث أمكننا أن نستنتج به أنّ كذا موجود ، و كذا ليس بموجود .

--> ( 1 ) . همان‌گونه كه در كتاب كشف المراد آمده است ، اعتقاد عبارت است از اذعان و تصديق ، خواه به نحو قطعى و جزمى باشد يا نه ؛ و خواه مطابق با واقع باشد يا نه ؛ و خواه ثابت باشد يا نه . بنابراين ، اعتقاد داراى اقسامى چند به شرح ذيل است : نخست : يقين به معناى اخص آن ؛ يعنى اعتقاد جازم و مطابق با واقع كه از راه تقليد حاصل نشده باشد . دوم : تقليد ؛ يعنى اعتقاد جازم و مطابق با واقع كه از راه اقامهء دليل به دست نيامده باشد . سوم : جهل مركب ؛ يعنى اعتقاد جازم امّا غير مطابق با واقع . چهارم : ظنّ صادق ؛ يعنى اعتقاد غيرجازم و مطابق با واقع . پنجم : ظنّ كاذب ؛ يعنى اعتقاد غيرجازم و غيرمطابق با واقع . همان‌گونه كه حضرت علامه رحمه اللّه فرموده‌اند ، در ميان انواع گوناگون قياس ، تنها قياس برهانى است كه نتيجهء يقينى به دست مىدهد ؛ و در ميان انواع گوناگون اعتقاد ، تنها يقين است كه پرده از چهرهء واقعيت برمىگيرد و شناخت صحيح و متقن به ما ارائه مىدهد .