الفصل الثامن‌في تقابل التضايف تعريف متضايفين متن المتضايفان - كما تحصّل من التقسيم - أمران . . . بين الشيء ونفسه . ترجمه متضايفان همانطور كه از تقسيم تقابل استفاده مىشد دو امر وجودى هستند كه يكى از آن دو تعقل نمىشود مگر با تعقل ديگرى . بنابراين متضايفان داراى نسبت متكررى مىباشند كه يكى بدون تعقل ديگرى كه او هم معقول به شىء اول است قابل تعقل نيست . از اين جهت ممتنع است اجتماع آن دو در شىء واحد از جهت واحد ؛ چون نسبت ، هرگز بين شىء و خودش برقرار نمىشود . شرح دو متضايف دو امر وجودى هستند كه تعقل يكى بدون تعقل ديگرى ممكن نيست . فىالمثل اگر فرض شود كه بين زيد و عمرو نسبت برادرى حاكم است برادر بودن يكى بدون برادر بودن ديگرى قابل تعقل نيست و زيد به عمرو همان نسبت را دارد كه عمرو به زيد آن نسبت را دارد ؛ بنابراين نسبت در آن متكرر است .