برهانى ديگر بر توقف معلول بر علت وجوداً و عدماً متن برهان آخر ، لازمُ توقُّف وجود المعلول على وجود . . . وجود علّته ، فافهم ذلك . ترجمه لازمهء توقف وجود معلول بر وجود علت ، امتناع وجود معلول است با عدم علت . و به تعبير ديگر ، عدم علت ، علت موجبهء عدم معلول است . و توقف اين معلول كه عبارت باشد از عدم معلول بر علتى كه عبارت باشد از عدم علت لازمه‌اى دارد كه عبارت باشد از امتناع معلول به انعدام علت آن كه مفادش وجوب وجود معلول با وجود علت تامهء آن مىباشد ، در فهم مطلب دقت كن . شرح همان‌طور كه در جانب وجود ، وجود معلول متوقف بر وجود علت است كه لازمهء آن ، امتناع وجود معلول با عدم علت است در جانب عدم هم مطلب چنين است ، يعنى عدم معلول متوقف بر عدم علت است كه لازمه‌اش امتناع معلول كه عدم معلول است با عدم علت آن كه عبارت از « عدم علت » است كه مفاد آن وجوب وجود معلول با وجود علت تامهء آن مىباشد ، زيرا امتناعِ عدمِ معلول مساوى با وجوب وجود است ، همانطور كه عدمِ عدم علت مساوى با وجوب وجود علت تامه مىباشد . بنابراين عدم معلول خود معلول عدم علت مىشود و عدم علت ، علتِ تامه براى عدم معلول است و با فقدان اين عليت ( يعنى عدم عدم علت ) معلول كه همان عدم وجود معلول است ممتنع مىگردد كه لازمهء امتناع اين معلول ( عدم معلول ) به جهت فقدان علتش ( عدم علت ) وجوب وجود معلول به هنگام وجود علت تامه‌اش مىشود و مطلوب ما همين است .