نظريهء شيخ الرئيس دربارهء اتصال جوهرى متن قال الشيخ فى الشفاء : . . . العرضىّ الذى هو الجسم التعليمىّ . ترجمه شيخ در شفاء مىگويد : « 1 » « جسميت در حقيقت همان صورت اتصالى است كه قابل ابعاد ثلاثة باشد . و اين معنا غير از مقدار و غير از جسم تعليمى است ؛ زيرا جسم از آن جهت كه صورت اتصالى دارد مخالف جسم ديگر از جهت بزرگ‌تر يا كوچك‌تر بودن ، نيست . و از جهت صورت اتصالى ، مناسب نيست كه گفته شود جسم ، مساوى جسم ديگر است يا معدود به شىء ديگر يا عاد براى شىء ديگر يا مشارك يا مباين آن است . همهء اين عناوين براى جسم از آن جهت است كه مقدار دارد و از آن جهت كه جزئى از آن عاد اوست . و اين اعتبار غير از اعتبار جسميتى است كه ما ذكر كرديم . » خلاصه آن كه وارد كردن امتداد كمّى عَرَضى در ماهيت جوهر ، علاوه بر نادرستى آن ( به جهت تقويم جوهر از عَرَض ) خلطى است بين اتصال جوهرى و امتداد عرضى كه همان جسم تعليمى است . شرح شيخ الرئيس در شفاء مطلبى در تأييد كلام مؤلف دارند . ايشان مىگويند : جسم از آن جهت كه جسم است با هر جسم ديگر مشترك است و از اين جهت كوچكى و بزرگى ، تساوى و تباين معنا ندارد . جسم كوچك و بزرگ هر دو از آن جهت كه قابل فرض خطوط ثلاثه هستند و داراى اتصال جوهرى مىباشند يكسان هستند . آنچه كه موجب تمايز دو جسم از يك‌ديگر مىشود به واسطهء اعراض آن ، از جمله

--> ( 1 ) . الهيات شفاء ، مقالهء دوم ، فصل دوم ، ص 64 از طبع جديد