السيد الطباطبائي ( مترجم وشارح : محسن دهقانى )

226

فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى )

اشكال اجتماع عناوين متقابل و جواب آن متن إشكالٌ ثالث ، وهو أنّ لازم القول بالوجود . . . بالحمل الأوّلىّ دون الشائع . ترجمه اشكال سوم ، لازمهء قول به وجود ذهنى اين است كه نفس انسان ، هم گرم باشد هم سرد ، هم مربع باشد هم مثلث و غير اينها از عناوين متقابله ؛ زيرا ما از حار و بارد و مربع و مثلث قصد نمىكنيم مگر چيزى را كه اين مفاهيم ( حرارت و برودت و امثال آن ) براى آن حاصل شده باشد . وجه دفع اشكال به اين است كه ملاك در وجود چيزى براى چيزى ( مانند وجود حرارت و برودت براى آتش و يخ ) ونَعْت قرار گرفتن آن صفات براى آن چيز ، حمل شايع است . اما آنچه در ذهن از قبيل برودت و حرارت و نحو آن دو ، يافت مىشود به حمل اولى يافت مىشود ، نه به حمل شايع . شرح مستشكل ، وجود مفهوم حار و بارد و مربع و مثلث و ساير مفاهيم متقابله ، مانند مفهوم سفيدى و سياهى و شيرينى و ترشى در نفس را از نوع اجتماع متقابلات در موضوع واحد مىداند ، كه محال بودن اين اجتماع از واضحات است . و در صورت