فى انقسام الوجود إلى ذهنىٍ وخارجىٍ وجود ذهنى ماهيّات ، ملاك علم ما به خارج مىباشند متن المعروف من مذهب الحكماء أنّ لهذه الماهيات . . . وهو علمنا بماهيّات الأشياء . ترجمه نزد حكما ، معروف است كه ماهياتى كه در خارج ، موجود هستند و آثار خارجى بر آنها مترتب مىشود ، وجود ديگرى هم دارند كه در آن وجود ، آثار خارجى بر آنها مترتب نمىشود ، بلكه آثار ديگرى برآنها مترتب مىگردد . و اين وجود همان است كه ما آن را وجود ذهنى مىناميم و همان علم ما به ماهيات اشياء است . شرح يكى از مسائلى كه از دير باز مورد بحث فلاسفه بوده است ، اين است كه چه چيز ملاك علم ما به جهان خارج مىشود . به عبارت ديگر كشف حقايق براى بشر چگونه صورت مىگيرد . در اين زمينه نظريات گوناگونى ابراز شده است كه متعاقباً به آنها اشاره مىشود . معروف‌ترين آنها بين فلاسفه عبارت است از تحقق ماهيات در ذهن بشر . همان‌گونه كه ماهيات در خارج ، موجود مىشوند به وجود خارجى ، در ذهن موجود مىشوند به وجود ذهنى ؛ با اين تفاوت كه وجود ماهيات در خارج همراه با