السيد الطباطبائي ( مترجم وشارح : محسن دهقانى )

122

فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى )

اندك تأمل در گفتار ايشان واهى بودن سخن آنها را آشكار مىسازد و حكمِ روشن عقل ، چراغ راه مىشود كه چيزى كه وجود ندارد معدوم است و بين وجود و عدم واسطه‌اى نيست . حقيقتِ وجود ، علت ندارد متن وتاسعاً ، انّ حقيقةَ الوجود . . . عن أحكام الموجود من حيث هو موجود . ترجمه نهم ، براى حقيقت وجود ، سببى بيرون از آن وجود ندارد . به اين معنا كه حقيقت خارجى اصيلِ او كه طارد عدم است در تحقق خود ، متوقف به سببى بيرون از حقيقت خود نيست ؛ خواه آن سبب تام باشد يا ناقص . و اين بدان جهت است كه وجود اصيل است و غير از آن همه چيز ، باطل مىباشد . آرى ، « منعى » در توقف بعضى از مراتب وجود بر بعض ديگر نيست ، مانند توقف وجودات امكانى بر وجود واجب تعالى و توقف بعض ممكنات بر بعض ديگر . از اين‌جا آشكار مىشود كه در فلسفهء الهى كه بحث از احكام موجود مىشود ، راهى براى برهان لمّى وجود ندارد . شرح در بحث اصالت وجود گذشت كه آنچه واقعيت را تشكيل مىدهد ، وجود است .